بر با قصد و هم بر بدون قصد اطلاق مىشود :
شاهد [ يا مؤيد ] اوّل : دو روايت است كه هردو در كتاب كافى شريف از قول امام صادق ( ع ) نقل شده ، يكى از زبان نبىّ اكرم ( ص ) و ديگرى از زبان على ( ع ) : در نبوى « 1 » ( ص ) مىخوانيم : هركسى كه گل بخورد و بدنبال آن بميرد پس بر ضرر خويش و عليه خود و بر قتل خود اعانت و كمك كرده ، حال كسى كه گل مىخورد چه علم يا ظن به ضرر داشته باشد يا نه عمدا اين حرام را مرتكب شده ، ولى بهرحال پيدا است كه قصد خودكشى با اين كار را نداشته و به داعى حرام اكل نكرده بلكه بداعى عادت غلط يا هرعامل ديگر اين كار را كرده ولى معذلك اطلاق اعانت شده ، و اين بدان معنى است كه قصد باشد يا نه اعانت صادق است .
و در علوى « 2 » ( ع ) مىخوانيم : اگر گلى را بخورى و بدنبال آن بميرى ، پس بر ضرر خود و عليه خودت اعانت كردى يعنى خود را بر قتل و خودكشى كمك و مساعدت كردهاى : باز پيدا است كه چه آكل الطين چنين قصدى داشته باشد يا نه ، چه علم و ظن به ضرر داشته باشد يا نه اگر عمدا چنين كارى كرد در روايت اعانت صدق كرده و اطلاق شده ، پس قصد دخيل نيست .
سئوال : چرا اينها را بهعنوان مؤيد آورد نه دليل ؟
جواب : چون مورد اين روايات اعانت نفس بر ضرر و حرام است و مورد بحث ما اعانة الغير على الحرام است كه در آيهء
وَ لا تَعاوَنُوا
مطرح است و ممكن است حكم دو مورد فرق داشته باشد و يا به تنقيح مناط فرق نداشته باشد و لذا به صورت مؤيد آورد .
شاهد [ يا دليل ] دوّم : رواياتى فراوانى كه در ارتباط با اعوان ظلمه و معونة
هامش
( 1 ) كافى ج 6 ص 266 حديث 8 ، وسائل الشيعه ج 16 ص 393 باب 58 حديث 7 .
( 2 ) كافى ج 6 ص 266 حديث 5 ، وسائل الشيعه ج 16 ص 393 حديث 6 باب 58 .