انتفاع در حيّز لاء نفى آمده و منظور اينست كه هيچگونه انتفاعى نبايد برد و در چنين موردى جا ندارد كه شما بفرمائيد : خصوص انتفاعات مقصوده ممنوع است ، خير هرگونه انتفاعى ممنوع است .
مرحوم شيخ ره مىفرمايد : ما نيز قبول داريم كه مطلق در حيّز نفى انصراف بردار نيست ولى ما كه ادّعا كرديم كه مراد انتفاعات مقصوده است و خصوص اينها تحريم شده نه فوائد جنبى منظور ما از باب انصراف نبود تا شما آن اشكال را بفرمائيد ، بلكه منظور ما از جهت تسامح عرفى و ادعاء عرفى است كه عرفا منافع نادره را به حساب نياورده و چيزى را كه داراى چنين منافعى باشد بلامنفعت به حساب مىآورند .
و روى اين تسامح عرفى مىگوئيم : اين عمومات از انتفاع به ميته نهى كرده و بايد عنوان انتفاع صادق باشد و نسبت به اين فوائد عنوان انتفاع صادق نيست . و لذا موضوعا خارج هستند .
قوله : و ممّا ذكرنا : از مطالبى كه در رابطه با ميته آورديم كه منظور تحريم انتفاعات مقصوده است ، حكم برخى ديگر از نجاسات از قبيل : بول - عذره - منى - خون و . . . نيز روشن مىشود و آن اينكه : در اينها هم منافع اصلى آنها اكل و شرب باشد تحريم شده و قابل انتفاع نيست .
و فوائد ديگرى دارند [ مثلا از بول براى دواء ، از عذره براى كود درست كردن ، از خون براى رنگ كردن و . . . ] ولى اينها ملاك نيست و لذا اين امور نيز در عداد چيزهائى كه لا ينتفع بها باشند داخل مىشوند و درنتيجه بيعشان جايز نيست اگرچه انتفاعات مذكور جايز باشد .
قوله : و الاحراق : يكى از فوائد جنبى عذره احراق و سوزاندن آن و استفاده بردن از آنست
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 288
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٨٨