مسائل اكتساب به اعيان نجسه آورديم كه لا يجوز بيع الابوال الّا بول الابل للاستشفاء ، يعنى بول ابل كه جايز البيع است براى آنست كه در جهت استشفاء قابل انتفاع است و به اين مناط جايز است پس در مستثنى منه كه فرموده لا يجوز بيع الابوال براى اينست كه غير از اكل و شرب [ كه حرام شده ] فائده ديگرى ندارند و در حقيقت معناى عبارت اينست : لا يجوز بيع الابوال لعدم الفائده فيه الّا بول الابل فيجوز بيعه لوجود الفائدة فيه ، اگر ملاك اين شد پس هر بولى كه فائدهء مقصوده داشت جايز البيع خواهد بود .
قوله : و ان احتمل : گويا كسى مىپرسد : چرا تعليل مذكور را عنوان يكدليل نياورديد و نگفتيد :
و يدلّ عليه بلكه به صورت تأييد آورده و گفتيد :
و يؤيّده ؟ در جواب مىفرمايند : چون در اينجا دو احتمال وجود دارد .
1 - لام للاستصباح ، لام تعليل باشد به بيانى كه تا حال ذكر شد .
2 - لام للاستصباح ، لام غايت باشد و مراد غايت بيع است ، يعنى لا يجوز بيع المتنجّس [ مطلقا چه تعبدا داراى منافع باشد يا نه ] مگر دهن متنجس فانه يجوز بيعه للاستصباح كه قيد للاستصباح قيد بيعه باشد اى البيع للاستصباح جايز ، يعنى فقط بيع به منظور استصباح جايز است نه بيع دهن به منظورهائى ديگر و نه بيع ساير متنجّسات ، كه اينها هيچكدام جايز نيست ، بنابراين احتمال عبارت مشهور مفيد حصر است و به ضرر ما تمام مىشود ، و چون اينهم محتمل است لذا و يؤيّد آورديم .
قوله : قال : در تأييد سخن مرحوم شيخ و وجود دو احتمال مذكور به كلامى از جامع المقاصد استناد مىكنيم : علّامه در قواعد فرموده : لا يجوز بيع المتنجس الّا الدهن لتحقّق فائدة الاستصباح به تحت السماء خاصّة .
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 259
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٥٩