متنجّس و منجمله روغن نجس بالاجماع حرام است ، استصباح تحت السقف هم عند المشهور حرام است .
مرحلهء دوّم : آيا بيع دهن متنجّس به قصد منافع مذكور جايز است يا حرام ؟
چنين بيعى حرام است زيرا انتفاعات مذكور كه تحريم شده و وقتى ثمن در برابر آنها واقع شد در واقع اكل مال به باطل بوده و مشمول نهى لا تأكلوا مىگردد .
ب : در رابطه با استصباح مطلقا [ چه در زير سقف و چه در زير آسمان ] بقولى ، و خصوص تحت السماء بقول مشهور : مرحلهء اوّل : آيا اصل انتفاع مذكور [ قطع نظر از بيع بدان منظور ] جايز است يا نه ؟ اين مطلب اجماعى است و قبل از آن از اخبار صدر مسئله مستفاد شد كه استصباح جايز است .
مرحلهء دوّم : آيا بيع روغن نجس به قصد استصباح جايز است ؟ اين نيز قبلا بحث شد و بالاجماع جايز است و مضافا به اخبار و اجماع ، مقتضى للبيع موجود است و المانع مفقود است .
ج : در رابطه با ساير انتفاعات روغن نجس كه نص خاصى بر جواز يا حرمت آنها نرسيده از قبيل تصبين يعنى صابونسازى ، چرب كردن كشتىها - چهارپايان مبتلا به مرض گرى و . . . .
مرحلهء اوّل : آيا اصل انتفاع به منافع مذكوره از روغن نجس جايز است يا خير ؟ چون در اين خصوص نص خاصى وارد نشده بناچار به سراغ اصل و قاعدهء اوّليه در باب متنجّسات مىرويم :
اگر اصل اوّلى را حرمت انتفاع دانستيم ، در ما نحن فيه مىگوئيم : اين انتفاعات تماما حرام است چون نص خاصى بر استثناء آنها نرسيده پس در تحت اصل اولى باقى مىمانند .
و اگر اصل اوّلى را جواز انتفاعات گرفتيم [ كما هو الحقّ ] مىگوئيم : تمامى اين انتفاعات جايز است زيرا كه نصّى بر تحريم آنها نرسيده پس در زير پوشش
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 250
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٥٠