موجب تغرير مأمومين شده مسئول است .
و مثل روايت ابى بصير كه مىفرمايد : چيزهائى كه براى فرد مسلمان خوردن و آشاميدن آن حلال نيست آشاماندن يا خوراندن آن به بهائم و چهارپايان مكروه است « 1 » و نفس اينكه براى حتى بهائم هم كراهت دارد مشعر به اينست كه پس براى مكلّفين حرام است و نبايد از آن استفاده كنند [ البته مجرّد اشعار مفيد فايده نيست . ]
[ نكته : روايت اوّل در باب قضا است ، روايت 2 و 3 و 4 در باب صلوة جماعت است و روايت پنجم در باب اطعمه و اشربه است ، اينست كه فرمود :
اخبار متفرّقه . ]
قوله : و يؤيّده : در اين قسمت شاهد و مؤيّدى مىآورند مبنى بر اينكه اغراء به جهل قبيح است تغرير جاهل ناپسند است ، اعلام جاهل بما يعطى واجب است . و آن اينكه اين شاهد چند مرحله دارد .
الف : اگر انسانى عالما و عامدا حرامى را مرتكب شود [ و مثلا خوردنى يا نوشيدنى حرام را بخورد يا بنوشد ] بلاشك كار قبيحى انجام داده است . ولى سئوال اينست كه آيا اگر شخصى كه جاهل به حرمت است ، حرامى را مرتكب شد اين نيز قبيح است يا خير ؟
به عبارت ديگر آيا تنها ارتكاب حرام فعلى و منجّز [ كه با علم به حرمت انجام داده ] قبيح و مستوجب مذمت است يا ارتكاب حرام واقعى هم [ ولو شخص جاهل است و نمىداند . ] قبيح است ؟ به بيان سوّم : آيا قبح و عدم قبح ارتكاب حرام واقعى دائر مدار علم و عدم علم است كه اگر مىدانيم قبيح است و اگر نمىدانيم قبيح نيست ؟ يا دائر مدار علم نيست و در حق جاهل هم قبيح است ؟
هامش
( 1 ) وسائل ج 17 ص 246 باب 10 ، از ابواب اشربهء محرّمه حديث / 5 .