حاشيه فرموده : نظره قدس سره الاستدلال بالمفهوم مع انه قدس سره لا يقول بمفهوم الوصف و ينكرها و لكن لا فائدة فى التوصيف هنا غير الدلالة على المفهوم و لا ريب فى حجية الوصف المنحصر فائدة في الدلالة على المفهوم . ]
قوله : ثم ان : ما براى جواز بيع كلب صيد غيرسلوقى دو دليل آورديم :
1 - اجماعات منقوله .
2 - اخبار مستفيضه ، حال اگر كسى در اين دو دليل ما خدشه كند و بگويد :
امّا معاقد اجماعات : از آنجا كه اجماع دليل لبى است بر قدر متيقن خود حمل مىشود و آن كلب صيد سلوقى است ، پس غير سلوقى را كه محلّ بحث ما است شامل نمىشود .
و امّا اخبار : اينها هم به اطلاقش مىخواهد كلب صيد غيرسلوقى را شامل شود و ما ادّعا مىكنيم كه اين اطلاقات به همان فرد اكمل و مصداق اتمّ يعنى سلوقى انصراف دارد و انصراف كه آمد از تمسك به اطلاق مانع مىشود و اخبار هم به درد ما نحن فيه نمىخورد .
مرحوم شيخ مىفرمايد : ادعاى انصراف باطل و بىاساس است ، و مجموعا به سه دليل آن را ردّ مىكنند [ و قبل از بيان ادلّه به دو نكته اشاره مىشود :
1 - ما در سرتاسر مكاسب به اين نمونه ادّعاهاى فراوان برخورد خواهيم كرد و كمتر مطلقى را خواهيم يافت كه از شرّ ادعاى انصراف خلاص شده باشد و هر كسى ممكن است به نفع خود ادّعاى انصراف كند ولى بايد توجه داشت كه هر انصرافى مانع از تمسّك به اطلاق نيست بلكه ضابطه دارد .
2 - انصراف عبارتست از اينكه : وقتى ما لفظ مطلقى را مىشنويم ذهنمان بسوى يك فرد يا صنف خاص منصرف و متمايل شود و همان فرد يا صنف بذهن بيايد مثلا از شنيدن كلمهء انسان به انسانهاى سفيدپوست منتقل مىشويم ، از
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 132
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٣٢