وَ تَفْصِيلَ الْكِتابِ لا رَيْبَ فِيهِ مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ
( 37 )
و بيان مىكند آنچه را كه نوشته شد بر مردمان ؛ هيچ شبهه نيست در آن ؛ از پروردگار عالم هاست .
تفسير : احكام الهيّه و آن حقايق و معارف را كه در كتب سابقه بطور مجمل مذكور بود ، به تفصيل كافى بيان مىكند . در حقيقت ، خردمند را مجال آن نيست كه در اين كتاب شبهتى نمايد .
كلامى با اين همه جامعيّت و بلاغت ، كه فروغ راستى و حكمت از آن مى تابد ؛ بايد كلام پروردگار جهانيان باشد .
أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
( 38 )
آيا مى گويند : بربسته آن را ! بگو : پس بياريد سورتى مانند آن ، و بخوانيد هركه را توانيد بجز خدا ؛ اگر هستيد راست گويان .
تفسير : اگر من آن را ساخته و پرداخته ام ؛ شما چون من بشريد ، همه گرد آئيد و مانند يكى از سورهاى آن بسازيد . همه آفريدگان را دعوت كنيد ؛ جن و انس را فراهم نمائيد ؛ سخنوران ، بليغان ، دانشمندان ، بى سوادان و باسوادان از سرتاسر گيتى يك جا شويد ؛ كلام مختصرى كه شبيه كدام آيت قرآن « 1 » باشد عرضه داريد ؛ تا ثابت شود كه قرآن هم كلام بشر است و مردم مى توانند نظير آن بوجود آرند ! مگر « 2 » ، محال است كه ابد الآباد از آفريدگان اين كار به وجود آيد .
قرآن يگانه كتابى است كه تهذيب اخلاق ، تمدّن و معاشرت ، حكمت و سياست ، معرفت و روحانيّت ، تزكيهء نفس ، تنوير دل ها ، خلاصه طرق وصول الى اللّه ، و قوانين انتظام و آسايش
هامش
( 1 ) . هريك از آيات قرآن
( 2 ) . ليكن ، امّا ،