ضرورى تنها در اختيار خداى يگانه است .
وَ إِنْ مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوها قَبْلَ يَوْمِ الْقِيامَةِ أَوْ مُعَذِّبُوها عَذاباً شَدِيداً
و
نيست هيچ قريه ، مگر آنكه ما هلاك كنندهء آنيم پيش از روز قيامت ؛ يا عذاب كنندهء اوئيم عذابى سخت ؛
تفسير : مى توان مطلب « 1 » اين آيت را چندين قسم گرفت :
الف ) هر قريهء دنيا در پاداش گناه هاى بزرگ و شديد خويش پيش از قيام قيامت مورد عذاب مستأصل و بيخ كن قراريافته « 2 » ، بكلّى تباه و خراب مى گردد ؛ و يا ، اگر گناهان ايشان به درجهء انتهائى نرسيده باشد ، به درجهء دوّم كمتر از عذاب عمومى دچار عذاب خواهند شد ؛ البتّه چنين قريه موجودشده نمى تواند « 3 » كه از آغاز آفرينش تا روز رستاخيز به گناه اقدام نكند ، و سزاوار جزا نگردد .
ب ) ضرور است كه پيش از قيام قيامت اهل هر قريه بميرند ، و آن قريه ويران گردد ؛ و يا ، مبتلاى كدام بلاى شديد شود . كلمهء « هلاك » در لفظ قرآن و حديث بر آن گونه مرگ نيز اطلاق مىشود كه از رنگ تعذيب خالى باشد :
« حَتَّى إِذا هَلَكَ قُلْتُمْ لَنْ يَبْعَثَ اللَّهُ مِنْ بَعْدِهِ رَسُولًا »
( المؤمن ، ركوع 4 ) ؛ و فى الحديث :
« كلّما هلك نبى جاء نبى آخر » .
ج ) هر قريه در پاداش جرائم سنگين خود ، يا پيش از قيامت محو و معذب مىشود ؛ و يا ، در يكى از اوقات ( يعنى پيش و يا بعد از قيامت ) مورد عذاب شديد واقع مى گردد .
به هرحال ، هر معنى كه گرفته شود ؛ مقصود از اين آيت ، تحذير و تخويف است ؛ چون پيش تر
« إِنَّ عَذابَ رَبِّكَ كانَ مَحْذُوراً »
فرموده بود ، در اينجا خبر وقوع آن داده شد .
كانَ ذلِكَ فِي الْكِتابِ مَسْطُوراً
( 58 )
هست اين حكم در كتاب ( لوح محفوظ ) نوشته شده .
هامش
( 1 ) . مقصود ، مفاد
( 2 ) . قرارگرفته ،
( 3 ) . نمى توان موجود بشود ، باشد