نمايد ؟
فَسَيُنْغِضُونَ إِلَيْكَ رُؤُسَهُمْ وَ يَقُولُونَ مَتى هُوَ
پس زود بود كه حركت دهند بسوى تو سرهاى خود را ؛ و گويند : كى خواهد بود آن بعث ؟ !
تفسير : اكنون ، لاجواب مانده ؛ از راه تمسخر و استهزا ، سرهاى خود را جنبانده ؛ مى گويند كه :
بلى ! همين طور است ؛ مگر « 1 » ذرّات استخوان هاى پوسيده را كه جان خواهد داد ؟ ! و مردگان از قبور كدام وقت براى حساب حشر خواهند شد ؟ !
قُلْ عَسى أَنْ يَكُونَ قَرِيباً
( 51 )
بگو : شايد كه نزديك باشد !
تفسير : وقت مقرّرهء قيامت را حق تعالى به هيچكس وانمود نفرموده « 2 » ؛ و ليكن اميدوار باشيد كه در آيندهء قريب واقع مىشود ! گويا ، عمر باقى ماندهء دنيا كمتر از آن است كه گذشته است .
يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِهِ
روزى كه خدا بخواند شما را ؛ پس قبول مى كنيد خواندن وى را ، حمدگويان .
تفسير : هنگامى كه از طرف خداى تعالى آواز كرده مىشود ، به يك آواز شديد ، همه مردگان از زمين مى برآيند « 3 » ، و در ميدان حشر جمع مى شوند ؛ و هيچكس مجال سرتابى « 4 » نخواهد داشت . هر شخص در آن وقت مطيع و منقاد شده ، و به سپاس و ستايش خدا ( ج ) مشغول و حاضر مىشود ؛ با اينكه به منكران از حمد و ثناى اضطرارى آن وقت ، سودى نخواهد رسيد .
در بعض روايات است كه بر زبان مؤمنين اين كلمات جارى مى باشد :
« الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ »
. « 5 »
هامش
( 1 ) . امّا
( 2 ) . نشان نداده ؛ بازگو نكرده ؛ ياد نداده ؛
( 3 ) . برمى آيند ، خارج مى شوند ،
( 4 ) . سرپيچى
( 5 ) . سورهء فاطر ، آيهء 34 .