قُلْ لَهُما قَوْلًا كَرِيماً
( 23 )
بگو مرايشان را سخن نيكو .
تفسير : در حين پيرى ، احتياج خدمت زياده تر است ، كه بعض اوقات اهل و عيال هم از آن پهلو ته مى كنند . در روزگار پيرى ، هوش و حواس هم آن قدر به جا نمى ماند . منتها « 1 » سعادتمند كسى است كه در آن وقت از خدمتگزارى و فرمانبردارى والدين رو نتابد ! قرآن تنبيه نمود كه در مقابل والدين حتى « افّ » هم مكشيد ؛ تا چه رسد به اينكه آنها را زجر دهيد ، و بر ايشان عتاب كنيد ؛ بلكه با آنها در حين سخن گفتن ادب و تعظيم كامل را ملحوظ داريد . ابن مسيّب فرموده كه به حضور والدين چنان سخن گوئيد كه يك غلام خطاكار با آقاى تندمزاج خويش سخن مى زند . « 2 »
وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّيانِي صَغِيراً
( 24 )
و پست كن برايشان بازوى تواضع را ، از جهت مهربانى ؛ و بگو :
اى پروردگار من ، ببخشا بر ايشان چنان كه پرورش كردند مرا در خردسالى .
تفسير : وقتى كه من بكلّى ناتوان و حقير بودم ، آنها در تربيه « 3 » و پرورش من از هيچگونه سعى و زحمت دريغ نكردند ؛ هريك از ايشان مطابق ميل خود براى راحت و خوشى من سعى كردند ، و كوشش داشتند كه مرا از هزارها آفات و حوادث نگه كنند « 4 » ؛ - بارها براى من حيات خود را به هلاكت افگندند ؛ امروز كه وقت پيرى و ناتوانى آنها فرارسيده ، چيزى كه در قدرت من است ، در خدمت و تعظيم آنها بجا مى آرم ؛ و نمى توانم از عهدهء حق آنها برآيم ؛ بنابرآن « 5 » ، از تو ( خدايا ) مسئلت مى نمايم كه در اين روزگار پيرى ، و نيز بعد از مردن ، بر ايشان نظر رحمت مبذول فرمائى .
هامش
( 1 ) . صددرصد
( 2 ) . حرف مى زد ، سخن مى گويد .
( 3 ) . تربيت
( 4 ) . نگهدارى كنند ؛
( 5 ) . بنابراين ،