تفسير : هنگامى كه تمام مخلوق زمينى و آسمانى پيش يك خدا سر به سجود بوده ، عاجز و مقهور است ؛ پس در عبادت شريك و انباز ديگرى راه ندارد . بايد تنها كسى عبادت كرده شود كه مالك و مطاع كل كائنات است . و محض « 1 » از او بايد بترسيد .
وَ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ لَهُ الدِّينُ واصِباً
و مر اوراست آنچه در آسمانها و زمين است ؛ و مر اوراست عبادت هميشه ( لازم شده ) ؛
تفسير : به طور تكوينى هرچيز خالصا به عبادت و اطاعت او مجبول است :
« أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ »
( آل عمران ، ركوع 9 ) ؛ و يا ، مطلب اين است كه دائما تنها عبادت او لازم است :
« أَلا لِلَّهِ الدِّينُ الْخالِصُ »
( زمر ، ركوع 1 ) و بعضى « دين » را بمعنى « جزاء » گرفته اند ؛ يعنى ، معاوضه « 2 » جاودانى نيك و بد تنها از طرف خداى يگانه داده مىشود . و اللّه اعلم .
أَ فَغَيْرَ اللَّهِ تَتَّقُونَ ( 52 ) وَ ما بِكُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ ثُمَّ إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْئَرُونَ
( 53 )
آيا از غير خدا مى ترسيد ؟ ! و آنچه با شماست از نعمت ، پس از جانب خداست ؛ باز ، چون برسد به شما سختى ، پس بسوى او مى ناليد !
تفسير : جميع خيرها و نعمت ها فقط از طرف خداوند است ، و رفع نمودن هر بدى و سختى به قبضهء قدرت اوست ؛ چنان كه وقتى كه هرقدر مصيبت شديد بر متعصّب ترين مشرك هم وارد شود ؛ در آن وقت .
تمام پناهگاه ها را گذاشته ، خدا ( ج ) را مى خواهد . گويا ، فطرت انسانى شهادت مىدهد كه بجز ذات خداوند
هامش
( 1 ) . فقط
( 2 ) . عوض