شفقت اوست ؛ ورنه ، در آن واحد محو و نابودشان مى كرد .
أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلى ما خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ يَتَفَيَّؤُا ظِلالُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَ الشَّمائِلِ سُجَّداً لِلَّهِ وَ هُمْ داخِرُونَ
( 48 )
آيا نديده اند بسوى آنچه پيدا كرده است خدا از چيزى ؟ مى گردد سايه هاى او از جانب راست و از جانب چپ ؛ سجده كنان براى خدا ؛ و حال آنكه ايشان ( خوارند ) عاجزند .
تفسير : وقتى كه به طور تكوينى هرچيز پيش خدا ( ج ) عاجز و مطيع و منقاد است ؛ حتّى سايهء چيزهاى سايه دار هم به وفق حكم و قانون او كم و زياد مىشود ؛ اين طرف و آن طرف زوال مى پذيرد ؛ كدام قوّت مىتواند كه خداى مقتدر و توانا را از فرستادن عذاب بازدارد ؟ ! بايد آدم به اختيار و خوشى خود پيش احكام تشريعيّهء او گردن بماند « 1 » .
حضرت شاه ( رح ) مى نويسد كه « هرچيز كه به وقت چاشت عمودا ايستاده باشد ، سايهء آن هم عمودى مى باشد ؛ و چون آفتاب زوال پذيرد ، سايه هم خم شده ، خم شده ، تا شام بر زمين مى افتد ؛ مثليكه « 2 » در نماز از قيام به ركوع و از ركوع به سجده مى روند ؛ همين طور هرچيز خودش ايستاده است ، به ذريعهء « 3 » سايهء خود نماز ادا مىكند . در بعض ممالك و در بعض فصول ، سايه به طرف راست ؛ و در بعضى جاى ها به طرف چپ مايل مىشود .
وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ
و خداى را سجده مىكند آنچه در آسمان ها و آنچه در زمين است
هامش
( 1 ) . در برابر . . . گردن بنهد .
( 2 ) . مثل آنكه ، مانند آنكه
( 3 ) . به واسطهء ، به وسيلهء