أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ فَما هُمْ بِمُعْجِزِينَ
( 46 )
يا بگيرد ايشان را در رفت و آمد ايشان ؛ پس نيستند ايشان عاجزكننده ؟ !
تفسير : هيچ ضرور نيست كه از پيش اهتمامى به عمل آمده ، يا سپاهى براى مقابله فرستاده شود ، خدا ( ج ) مىتواند در هنگام آمد و رفت شما كار شما را تمام كند ، يا آنگاه كه در بالين « 1 » به پهلو مى گرديد « 2 » ، ناگهان گرفتار و عاجز و ناتوان گرداند ! او تعالى قادر است كه شما را ناتوان گرداند ؛ امّا ، شما نمى توانيد وى را خسته كنيد .
أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلى تَخَوُّفٍ
يا بگيرد ايشان را بعد از ترس ؛
تفسير : يعنى ، ناگهان نگيرد ؛ بلكه بعد از اينكه آگاه نمايد ، و مبادى عذاب را بفرستد ، در حالتى بگيرد كه مردم اطّلاع يافته ، و آثار عذاب را ديده ، طبعا هراسان باشند ، و يا مردم اطراف خود را در آفات سماويّه مبتلا ديده ، ترسان شوند ؛ و ليكن اين خوف از رهگذر توبه و ندامت نيست كه دافع عذاب شود .
بعض مفسرين « تخوّف » را به معنى « تنقّص » ( تدريجا كم كردن ) گرفته اند ؛ يعنى ، اين هم ممكن است كه دفعتا هلاك نكند ، و متدرّجا شما را محو كند ، و پست نمايد .
فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ
( 47 )
پس ( هر آئينه ) پروردگار شما البتّه مهربان ، بخشاينده است .
تفسير : خداى تعالى به اجراى هر كار مقتدر است ؛ مگر « 3 » لطف و مهربانى او مانع از آن است كه مجرمين را به عذاب فورى گرفتار كند ؛ رأفت و رحمت وى چنان مقتضى است كه به مجرمين موقع و مهلت اصلاح داده شود ؛ يا ، اين جمله فقط به
« يَأْخُذَهُمْ عَلى تَخَوُّفٍ »
مربوط است ، در صورتى كه
« تَخَوُّفٍ »
بمعنى تنقّص گرفته شود ؛ پس مطلب اين است كه تدريجا محو كردن و دفعتا هلاك ننمودن ، از باعث مرحمت و
هامش
( 1 ) . بستر
( 2 ) . مى غلطيد ،
( 3 ) . ليكن