ترجيح مى دهند ؛ شب و روز غرق محبت آن اند ، و مى خواهند ديگران را نيز به محبّت آن گرفتار نموده ، از طريق رضاى الهى بازدارند . از اين جهت ، درصدد آن اند كه به دين خدا ( ج ) خرده گيرى نمايند ؛ و راه راست را كج ثابت كنند « 1 » ، اينها در حقيقت ، از راه بس دور افتاده اند ؛ بازگشتن شان توقّع نمى شود . هنگامى كه عذاب خدا ( ج ) فرود آيد ، ديدگان اينها نيز باز خواهد شد .
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ
و نفرستاديم هيچ پيغامبر را مگر به زبان قوم او ؛ تا بيان كند براى فهم ايشان ؛
تفسير : چنان كه اين كتاب عظيم الشان را جهت هدايت مردم به تو بخشايش كرديم ، در گذشته نيز وسايل هدايت مردم را فراهم مى نموديم . چون به ترتيب طبيعى نخستين مخاطب پيغمبران افراد قومى است كه در ميان آنها مبعوث شده اند ، وحى الهى ( ج ) بر زبان همان قوم فرستاده شد ؛ تا به دانستن و داناندن « 2 » احكام خدا ( ج ) سهولت كامل باشد . امّت حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم در دعوت بر تمام جن و انس شامل است ؛ امّا ، زبان قومى كه حضرت در ميان آنها مبعوث گرديد ، عربى بود . اشاعهء هدايت مطابق ترتيب طبيعى به صورتى مقدّر بود كه مخاطبان اولين و شاگردان نخستين پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم تعليمات و حقايق قرآن را به سهولت بدانند « 3 » ، و حفظ كنند ، تمام اقوام جهان و نسل هاى مابعد به وسيلهء آنها - على قدر درجاتهم - بصبغهء قرآنى رنگين شوند ؛ و چنين شد .
عرب به صحبت « 4 » پيغمبر خويش به ذريعهء « 5 » زبان ملّى خود كه به آن شغف بى شمار داشتند ، بر علوم قرآنى دسترس كافى حاصل نمودند . پس از آن ، بر خاور و باختر جهان متفرّق شدند . روم و فارس را مسخّر نمودند ؛ آنگاه قدرت الهى در عجميان نيز چنان داعيه و عشقى
هامش
( 1 ) . قلمدادكننده معّرفى كنند .
( 2 ) . براى تعلّم و تعليم
( 3 ) . دريابند ، فراگيرند ،
( 4 ) . باهمراهى ، بامصاحبت
( 5 ) . به واسطهء ، به وسيلهء