وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْأَنْهارَ ( 32 ) وَ سَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ دائِبَيْنِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ
( 33 )
و رام گردانيد براى شما جوى ها را ؛
و رام ساخت براى شما آفتاب و ماه را ، هميشه روندگان به يك دستور ؛ و رام ساخت براى شما شب و روز را .
تفسير : اگرچه جريان آب در انهار ، و رسيدن آن از جائى به جائى - مانند كشتى - در فرمان شما نيست ؛ امّا باز هم براى شما مصروف « 1 » كارند . همچنين خورشيد و ماه كه بيك نظام معين در رفتاراند خسته نمى شوند و هرگز در رفتار آنها تفاوتى پديد نمى آيد يا شب و روز كه هميشه به آئين معيّن در تعاقب يكديگرند . اينها اگرچه به اين معنى در تصرّف شما نيستند ، كه شما هروقت و هرجا خواهيد آنها را از آثار و حركات قدرتى شان بازداريد ؛ امّا بسا كه به تدبير و تصرّف خويش از آثار آنها نهايت مستفيد مىشويد ؛ قطع نظر از تصرّف و تدبير انسانى ، به آئينى كه قدرت به آنها مقرّر كرده ، هميشه براى شما به خدمتى مشغولند ؛ شما به خوابيد و آنها در كار ، شما نشسته ايد و آنها سرگردان :
همه از بهر تو سرگشته و فرمانبردار * شرط انصاف نباشد كه تو فرمان نبرى
وَ آتاكُمْ مِنْ كُلِّ ما سَأَلْتُمُوهُ
و داد شما را از هرچه خواستيد
تفسير : هرچه به زبان قال يا حال خواستيد ، موافق حكمت و مصلحت بطور مجموعى به
هامش
( 1 ) . مشغول