السَّماءِ ماءً
آسمان آب را ؛
تفسير : از سوى آسمان آب فرود آورد ؛ يا مقصد اين است كه درآمدن باران علاوه بر بخارات و ساير اسباب ظاهرى ، وسايط غيرمرئى آسمانى نيز دخل دارد . نگاه كنيد در شعاع خورشيد كه بر ساير اشيا مانند شيشهء آتشين مى تابد ؛ امّا بنابر تركيب و استعداد خاصّى كه در آن است ، شيشهء آتشين از اشعّهء خورشيد نسبت به ساير اشيا بيشتر حرارت استفاده مىكند . ماه از سطح دريا بسيار بعيد است ؛ از افزودن و كاسته شدن آن ، در آب دريا مدّوجزر پديد مى آيد ؛ چنين است كه اگر ابر نيز از گنجهاى آسمان به طور غيرمحسوس مستفيد شود ، محل انكار نيست .
فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ
پس بيرون آورد به آن از ميوه ها ، روزى براى شما ؛
تفسير : خداوند ( ج ) به كمال قدرت « 1 » و حكمت خويش ، در آب قوّتى نهاد كه وسيلهء نشوونما و بارآوردن اشجار و مزارع مى گردد . به وسيلهء آب است كه ميوه و دانه به ما حاصل مىشود .
وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ
و رام ساخت براى شما كشتى را ، تا برود در دريا به حكم او ؛ تفسير : در ميان امواج خطير دريا ، چون به يك كشتى كوچك سوار مىشويد ؛ از كجا به كجا مى رسيد و چه مقدار از بازرگانى و غير آن متمتّع مىشويد . اين همه حكم و قدرت خداست : سفينهء كوچك را در ميان امواج سهمگين دريا در هرجا خواهيم مى رانيم .
هامش
( 1 ) . با كمال قدرت