تفسير : بعد از تذكار احوال كفّار ، به مؤمنين مخلص تنبيه مىشود كه آنها كامل « 1 » بيدار باشند ؛ نگذارند فرقى « 2 » در وظائف عبوديت پديد آيد ؛ از دل و جان آفريدگار را عبادت ، و آفريدگان را خدمت مناسب كنند ، كه بهترين عبادت است . نماز را به رعايت حقوق و حدود ، و به كمال خشوع و خضوع برپا دارند ؛ آنچه خدا ( ج ) داده ، قسمتى از آن را ، پنهان يا آشكار ، به مستحقّان صرف كنند . خلاصه ، بايد مؤمنان به مقابل كافران كه به شرك و كفران نعمت روان اند ، آمادگى خود را در طاعت و شكر الهى ( ج ) به جان و مال ثابت كنند .
مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا بَيْعٌ فِيهِ وَ لا خِلالٌ
( 31 )
پيش از آنكه بيايد روزى كه خريد و فروخت نيست در آن ؛ و نه با يكديگر دوستى .
تفسير : در آن روز ، نماز و انفاق فى سبيل اللّه و ساير حسنات به كار مى آيد ؛ موفّقيّت به بيع و شرا ، يا علايق دوستانه حاصل نمى شود . يعنى ، نه در آنجا عمل نيك از كس خريده مىشود ، و نه دوستى است كه بدون ايمان و عمل صالح به اثر دوستى نجات داده تواند « 3 » .
ربط نخست ، ذكر ناسپاسى كفّار بود ؛ سپس مؤمنان به مراسم طاعت حكم و به شكرگزارى تشويق شده اند ؛ پس از اين ، چندين نعمت عظيم الهى ( ج ) كه دربارهء كافر و مسلمان عام است ، ذكر است ، ذكر مىشود ، تا شنيدن آن مؤمنان را موجب ترغيب ، مزيد شكرگزارى شود ؛ و كفّار نيز در آن غور كنند ، و بشرمند « 4 » كه آنها از احكام چه شهنشاه بزرگ منعم تمرّد كرده اند ! در ضمن دلايل عظمت و وحدانيّت خداوند ( ج ) بيان شد ، تا دانشمند منصف بشنود ، و از شرك بازآيد ؛ يا چون آيات عظمت و جبروت الهى ( ج ) را مورد دقّت قرار دهد ، از اخذ و سزاى او بترسد .
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ أَنْزَلَ مِنَ
خدا آن است كه آفريد آسمانها و زمين را ؛ و فروفرستاد از
هامش
( 1 ) . كاملا
( 2 ) . وقفه اى
( 3 ) . بتواند نجات بدهد .
( 4 ) . شرم بكند ،