لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعاً
راه نمودى مردمان را همه ؛
تفسير : شايد در دل بعضى مسلمانان خطور كرده باشد كه اگر يك مرتبه به خواهششان كار شود ، شايد ايمان آرند ؛ پس به مسلمانان فهمانده شد ، خدا ( ج ) مىتواند آنها را به راه راست آرد ؛ امّا خلاف عادت و حكمت اوست . او تعالى انسان را تا يك حد آزادى كسب و اختيار داده .
اسباب هدايت او را به طور كافى فراهم نموده است ؛ هركه مى خواهد از آن استفاده كند ، به اظهار نشانه هاى مطلوبهء آنها ضرورتى ندارد . باوجود وسايل كافى هدايت ، اگر معاندين نمى پذيرند ، و ايمان خود را موقوف به فرمايشات بيهوده مى دارند ؛ ما قطعا اراده نكرده ايم كه حتما حق را بر تمام دنيا بقبولانيم . وعدهء
« لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ » *
نيز بايد تمام شود .
وَ لا يَزالُ الَّذِينَ كَفَرُوا تُصِيبُهُمْ بِما صَنَعُوا قارِعَةٌ أَوْ تَحُلُّ قَرِيباً مِنْ دارِهِمْ حَتَّى يَأْتِيَ وَعْدُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ
( 31 )
و هميشه آنان كه منكر شدند برسد ، ايشان را به آنچه كرده اند صدمه ، يا فرودمى آيد از نزديك سراى ايشان ؛ تا وقتى كه برسد وعدهء خدا ؛ ( هر آئينه ) خدا خلاف نمى كند وعدهء خود را .
تفسير : كفّار مكّه آيات مطلوبه را نيز قبول دار نيستند ؛ و طورى خواهند پذيرفت كه مصيبت پى درپى برايشان يا همجوارانشان نازل شود ، تا از ديدن آن عبرت بگيرند ؛ مثلا ، برخى در جهاد از دست مسلمانان به قتل رسند ؛ بعضى اسير گردند ، و نبذى به مصائب ديگر دچار آيند ! اين سلسله باقى خواهد ماند ، تا هنگامى كه وعدهء خدا ( ج ) به ايفا رسد يعنى مكه مفتوح