أَمْ بِظاهِرٍ مِنَ الْقَوْلِ
يا فريفته مىشويد به سخن سرسرى ؟ !
تفسير : نخست ، خداوند فرمود ! نام شركاء را بيان كنيد ؛ سپس فرمود : چگونه نام چيزى را مى بريد كه در حقيقت وجود ندارد ؟ ! اكنون وانمود مىكند كه كلمهء شريك براى خدا ( ج ) الفاظ خالى و صوت محض و بى حقيقت ، ظن و تخمين ، و اوهام باطل است كه چند كلمهء بى معنى را كلمات بامعنى وانمود كرده نمى توانيد « 1 » ! شايد در
« بِظاهِرٍ مِنَ الْقَوْلِ »
اين طرف « 2 » هم اشاره باشد كه اگر از تقليد و تعصّب كوركورانه صرفنظر كرده ، به ضمير خود رجوع نمايند ؛ ضمير خودشان نيز از آن لغويّات انكار مىكند ؛ بنابرآن ، بايد گفت كه اين همه سخنان سطحى است كه فطرت و ضمير انسانى هردو آن را مردود قرار مىدهد « 3 » .
بَلْ زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مَكْرُهُمْ وَ صُدُّوا عَنِ السَّبِيلِ
بلكه آراسته شده است براى آنان كه نگرويدند فريبشان ؛ و بازداشته شده اند از راه ؛
تفسير : هيچچيز نيست ؛ بلكه در حمايت شرك و مقابله با توحيد ، محض « 4 » فريب نفس و خدعهء شيطان است كه ايشان را از راه حق بازداشته .
وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ
( 33 )
و هركه را گمراه كند خدا ، پس نيست او را هيچ راه نماينده .
هامش
( 1 ) . نمى توانيد وانمود بكنيد !
( 2 ) . مطلب
( 3 ) . مى شناسد ، مىداند .
( 4 ) . فقط