تفسير : اينكه به توحيد خالص و ملّت ابراهيمى استواريم ، نه تنها دربارهء ما ، بل « 1 » دربارهء تمام ( مردم ) جهان ، فضل و رحمت خداست ؛ زيرا ، شمع دودمان ابراهيم است كه همه مردم از آن چراغ قلوب خود را افروخته مى توانند « 2 » ؛ امّا ، دريغ كه اكثر « 3 » قدر اين نعمت عظيم را نمى دانند .
بايد احسان خدا ( ج ) را قبول مى كردند ، و بر جاّدهء توحيد روان مى شدند ؛ امّا به ناسپاسى پرداخته ، به طريق شرك و عصيان پويان اند .
يا صاحِبَيِ السِّجْنِ أَ أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ
( 39 )
اى ياران من در زندان ، آيا معبودان پراكنده بهترند يا خداى يكتاى غالب ؟ !
تفسير : آيا محبّت و اعتماد بر معبودان خرد و كلان بهتر است كه اشكال و انواع مختلف دارند ، و شما به زعم خود اختيار خدائى را بخش كرده ايد ؟ يا بر خداى يگانهء مقتدر كه بر تمام مخلوق خود اختيار و تصرّف كلّى دارد ! ذاتى كه حكم و اختيار كس به حضور او نافذ نمى شود ، و كس با وى مقابله نمى تواند ، و از حيطهء قدرتش فرار ، و او را منهزم گردانيده نمى تواند ؛ اكنون ، خود بسنجيد كه شايسته چيست ، و سر عبوديت در پيشگاه كه ( بايست ) خم شود .
ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا أَسْماءً سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ بِها مِنْ سُلْطانٍ
نمى پرستيد بدون خدا مگر نام هايى چند كه نام نهاده ايد آنها را شما ، و پدران شما ؛ فرونفرستاده است خداى بر آنها هيچ دليل ؛
هامش
( 1 ) . بلكه
( 2 ) . مى توانند بيافروزند ، فروزان بگردانند ؛
( 3 ) . غالبا ، بيشتر