شگفت و سلسلهء مصنوعات دقيق مىشويد ، و به آفريدگار و مالك خويش معرفت حاصل مى كنيد ؛ از آفريدگان زمين و آسمان برخوردار مىشويد ؛ فرايض خويش را در شناسائى محسن و اداى سپاس وى به پايان مى رسانيد . اين مقام آزمون عظيمتان است مالك حقيقى مى نگرد تا كدام يك از بندگان وى به صدق و اخلاص و حسن آداب ، كار نيكو مىكند ؛ و فرايض بندگى را انجام مىدهد .
وَ لَئِنْ قُلْتَ إِنَّكُمْ مَبْعُوثُونَ مِنْ بَعْدِ الْمَوْتِ لَيَقُولَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هذا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ
( 7 )
و اگر گوئى كه هر آئينه شما برانگيخته مىشويد بعد از موت ؛ هر آئينه گويند آنان كه كافر شدند : نيست اين سخن مگر جادوى ظاهر !
تفسير : چون اين جهان جاى ابتلاء و امتحان است ، بايد پس از آن جزا ( پاداش و كيفر ) مقرّر باشد تا شكرگزاران و كافران به نتيجهء كردار خويش رسند . ازين رو بعث بعد الموت در اين جا ذكر شد ؛ يعنى كافران مكّه باور ندارند كه پس از مرگ دوباره زنده مى شوند ، و به كيفر گناهان خويش مى رسند ؛ چون دربارهء بعث بعد الموت از قرآن يا از زبان پيغمبر آن همه بيان مؤثّر و فصيح را مى شنوند ، گويند : گفتار پيغمبر ( ص ) كه بسا از مردمان را در اين باره مسحور و مرعوب گردانيده ، جادوى آشكار است ؛ ولى بما تأثيرى ندارد ( ابن كثير ) .
وَ لَئِنْ أَخَّرْنا عَنْهُمُ الْعَذابَ إِلى أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ لَيَقُولُنَّ ما يَحْبِسُهُ أَلا يَوْمَ يَأْتِيهِمْ لَيْسَ مَصْرُوفاً
و اگر تأخير كنيم از ايشان عذاب را ، تا مدّت شمرده شده ؛ هر آئينه گويند :
چه چيز باز مى دارد عذاب را ؟ ! آگاه باش ، روزى كه بيايد به ايشان ، نباشد بازداشته شده