محيط خويش و درخور استعدادشان به وجود و كمالات وجود فايز مى گرداند .
كُلٌّ فِي كِتابٍ مُبِينٍ
( 6 )
هريك در كتاب روشن است .
تفسير : چون در لوح محفوظ كه صحيفهء علم كردگار است ، كافّهء اشياء موجود مى باشد ، در علم الهى ( ج ) چه سان موجود نباشد ؟ !
وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ
و اوست آنكه آفريد آسمانها و زمين را ، در شش روز :
تفسير : پس از ذكر علم ، بيان قدرت اوست ؛ كه تفسير آن در ركوع هفتم سورهء اعراف گذشته .
وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ
و بود عرش او بر آب ؛
تفسير : پيش از آفرينش آسمانها و زمين آب را بيافريد تا مادهء حيات اشياء را در آينده تأمين نمايد :
« وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ »
( الانبياء ، ركوع 3 ) . در آن هنگام ، عرش خدا بر روى آب بود ؛ چنان كه اكنون فراز سماوات است . گويا ، اين يك صورت بود براى اظهار اين حقيقت كه مادّه و وسيلة الحيات كاينات ، خاص تحت تسلّط و تصرّف و قيمومت مطلقهء حضرت رب العرش است ؛ و اللّه اعلم .
لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا
تا كه معاملهء آزمايندگان كند با شما كه كدام كس از شما نيكوتر است از جهت عمل ؛
تفسير : مقصود از ترتيب و نظام آفرينش همه آزمايش شماست كه تا كجا در نظام