نُمِدُّ هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ »
( بنى اسرائيل ، ركوع 2 ) ؛
« إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً »
( آل عمران ، ركوع 18 ) .
بعض مفسّرين ؛ لام را در
« لِيُضِلُّوا »
لام عاقبت گرفته اند ؛ چنان كه در
« فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَ حَزَناً »
لام عاقبت است . در اين صورت ، مطلب چنين مىشود كه اين انعام از آن جهت داده شده بود كه در امور خيريّه خرج كنند ؛ و منعم حقيقى خودشان را بشناسند ؛ و بندگان شكرگزار او گردند ؛ مگر « 1 » گمراهان آن همه نعماى الهى ( ج ) را در راه گمراهى مردم طورى بى دريغ خرج كردند كه گوئى براى تكميل « 2 » همين كار به اوشان « 3 » داده شده بود ؛ برين تفسير اشكالى وارد نمى شود .
رَبَّنَا اطْمِسْ عَلى أَمْوالِهِمْ وَ اشْدُدْ عَلى قُلُوبِهِمْ فَلا يُؤْمِنُوا حَتَّى يَرَوُا الْعَذابَ الْأَلِيمَ
( 88 )
اى پروردگار ما ، محو كن مال هاى ايشان را ؛ و سخت ( مهر ) كن بر دل هاى ايشان ؛ پس ايمان نيارند تا ببينند عذاب درددهنده را .
تفسير : چون موسى - عليه السلام - تا مدّت دراز هر نوع هدايت كرد و معجزات عظيم الشانى نشان داد ، جحود و عناد معاندان فزونى گرفت ؛ تا آنكه از تجربه و طول صحبت يا وحى الهى ( ج ) ثابت گرديد كه اينها هرگز ايمان نمى آرند ؛ سپس براى هلاك آنها دعا كرد تا جهان از لوث وجود آنها زود پاك شود ، و سوء خاتمتشان مايهء عبرت ديگران گردد . حضرت موسى - عليه السلام - نفرين كرد : خداوندا ، اموال آنها را تباه كن ، و بر دل هايشان عقده اى سخت بيفگن كه ايمان و يقين در آن نفوذ نكند ، مگر وقتى متيقّن شوند كه عذاب اليم را به چشم مشاهده كنند ! اين دعاى موسى - عليه السلام - در حق آنها مثل آن است كه به ابليس « لعنه اللّه » و يا به كفّار « خذلهم اللّه » گفته مىشود ؛ حال آنكه ملعونيّت و خذلان آنها از سابق فيصله شده است .
هامش
( 1 ) . ليكن ، امّا
( 2 ) . انجام
( 3 ) . ايشان