على ذلك .
پس چيزى كه در سورهء انفال آغاز شده بود ، در سورهء توبه ( براءة ) انجام يافت ؛ و به حكم « نسبت هر اوّلى با آخر است » براءة را به انفال بهطور تكمله ملحق كردند . علما در تفاسير مناسبات ديگر « 1 » را هم بيان نمودهاند .
بَراءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ( 1 )
فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَ أَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكافِرِينَ
( 2 )
جواب آشكار ( بيزارى است ) از طرف اللّه و رسولش بسوى آنانى كه عهد بستهايد ( با ايشان ) از جمله مشركين .
پس بگرديد در زمين چهار ماه ؛ و بدانيد كه بىشك شما عاجز كنندهء اللّه نيستيد ؛ و به تحقيق اللّه رسوا كنندهء كفّار است .
تفسير : در سال 6 هجرى هنگامى كه در حديبيّه آن حضرت ( ص ) با قريش پيمان صلح بست ؛ بنى خزاعه حليف مسلمين ، و بنى بكر حليف قريش گرديد . بنى بكر خلاف پيمان بر بنى خزاعه حمله كرد . قريش با حملهآوران ستمگار مدد كرد و اسلحه داد ، و با حليفان خود پيمان حديبيّه را شكست . مقابلتا ، رسول كريم - صلّى اللّه عليه و سلّم - در سال 8 هجرى ، پس از هجوم ناگهانى مكّهء معظّمه را به سهولت فتح نمود . مسلمين با ديگر قبايل عرب معاهدهء ميعادى يا غير آن داشتند ، كه از آنان برخى بر عهد خود استوار ماندند ؛ اكثر قبايلى هم بودند كه با ايشان هيچ گونه پيمان بسته نشده بود .
هامش
( 1 ) . ديگرى