سورة التّوبه
سورة التوبه سورة التوبة مدنيّة و هى مائة و تسع و عشرون آية و ستّ عشر ركوعا سورهء توبه ، در مدينه فرود آمده ، و اين يكصد و بيست و نه آيت و شانزده ركوع است .
فائده : سورهء انفال در اوايل هجرت و سورهء براءة در اواخر آن نازل شد . آن حضرت - صلّى اللّه عليه و سلّم - هماره بعد از نزول آيات به محلّ درج آن در سورتها « 1 » اشاره مىفرمودند ؛ امّا موضوع درج اين آيات ( سورهء توبه يا براءة ) را تصريح نفرمودند . پس اين آيات سورتى مستقلّ بوده ، جزء سورهء ديگرى نيستند . سورتهاى ما بعد ، از ماقبل ، برحسب قاعدهء عمومى به آمدن « بسم اللّه » تفريق مىشدند ، ولى در آغاز سورهء توبه « بسم اللّه » نيامد ؛ پس سورت جداگانه نيست ، نظر به اين وجوه ، در مصاحف عثمانيّه در آغاز آن بسم اللّه ننوشتهاند ؛ امّا در نبشتن ، ميان اين سوره و انفال فصل كرده شد ؛ تا نه جزء و نه مستقلّ نشان داده شود . علّت اتصال آن پس از انفال آن است كه انفال ، بىشبهه ، مقدّم است ، و بىعلّت خاص نتوان آن را مؤخّر كرد ؛ و هم مضمون هر دو از حيث نسق و ربط آن قدر باهم نزديك است كه مىتوان براءة را متمّم و مكمّل انفال پنداشت .
سورهء انفال ، سراپا شامل وقايع غزوهء بدر و آنچه بدان تعلّق دارد ، مىباشد . قرآن عظيم الشان روز بدر را « يوم الفرقان » مىخواند ؛ زيرا ، اين روز مهتّم بالشأن ؛ حقّ و باطل ، اسلام و كفر ، توحيد و شرك ، موّحدين و مشركين را بكلّى فرق گذاشت . معركهء بدر در حقيقت اساس كاخ محكم اخوّت عامّ اسلام و ديباچهء تأسيس حكومت الهى بود . در برابر
« وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ »
در خاتمه انفال
« إِلَّا تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِ وَ فَسادٌ كَبِيرٌ »
آمده است ، و اين التفات به استوار كردن اخوّت اسلامى است . اقتضاى صريح آن است كه بهطور حسّى نيز ، مركزى نيرومند براى اين اخوّت عام در گيتى استوار گردد ، و آشكار است اين مركز جز در
هامش
( 1 ) . سورهها