حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ
حرام گردانيده شده بر شما حيوان مرده ؛
تفسير : در اين آيت ، چيزى كه از خوردنىها حرام شده : « 1 » « ميته » ( خود مرده است ) اگر حيوان واجب الذبح بدون ذبح كردن خود به خود بميرد ، خون و حرارت غريزهء آن در گوشتش محتقن و جذب مىشود ؛ در آن سمّيت و گندگى توليد شده ، موجب مضرّت بدنى و دينى مىشود ( ابن كثير ) . شايد به اين تعليل متنّبه گردانيده كه بعد از حيوان خود مرده ، حرمت « دم » ( خون ) ذكر ، و بعد از آن تحريم يك نوع مخصوص حيوانات ( خنزير ) مذكور شده است كه منتهاى خوردن نجاست و بىحيائى او مشهور عام است ؛ شايد بنابرآن ، شريعت حقّه خنزير را نيز مانند خون حرام قرار داده . بعد از ذكر اين سه چيز يعنى ذواتى كه گندگى و خباثت در آنها موجود است ، يك نوع ديگر محرّمات ذكر شده ، يعنى آن حيواناتى كه در ذات خود حلال و طيّب است ، مگر سواى مالك حقيقى بنام ديگرى نذر شده باشد ؛ خوردن آن نيز بنابر خباثت نيّت و گندگى عقيده حرام است . جان حيوان به نام و حكم آن خالق و مالك گرفته شود كه به حكم ارادهء وى موت و حيات بر آن طارى مىشود . « منخنقه » و همه حيوانات غير مذبوح در حكم « ميته » داخل است ؛ چنان كه
« ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ »
با
« ما أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ »
ملحق است ، چون در جاهليّت به خوردن تمام اين چيزها عادت داشتند ، اين قدر به تفصيل ذكر گرديده .
وَ الدَّمُ
و خون ؛
تفسير : يعنى خون روان :
« أَوْ دَماً مَسْفُوحاً »
( سورهء انعام ، ركوع 18 ) .
وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ
و گوشت خوك ؛ و آنچه نام غير خدا به وقت ذبح او ياد كرده شود ؛
هامش
( 1 ) . چيزهايى كه از خوردنىها حرام شدهاند ، عبارتند از :