قالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِهِ إِنَّا لَنَراكَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ
( 60 )
گفتند سرداران از قوم او : هر آئينه ما مىبينيم ترا در گمراهى ظاهر .
تفسير : واقعهء آدم - عليه السّلام - در آغاز سوره گذارش يافت . پس از وى ، نوح - عليه السّلام - پيغمبر اولوالعزم و مشهور است كه براى هدايت ساكنان زمين در مقابل مشركان مبعوث گرديد . اگرچه بعثت انبياء بايد ، به اعتبار شريعت خاصّ آنها ، بسوى قوم خودشان باشد ؛ باز هم ، به اعتبار آن اصول اساسى كه در تعليم تمام پيغمبران مشترك است ، مىتوان گفت كه تمام افراد بشر طرف خطاب هر پيغمبر واقع مىشوند ؛ چنان كه در تعليم توحيد و در اقرار معاد ، همه پيغمبران متفق اللساناند ؛ پس تكذيب اين اشياء در حقيقت تكذيب تمام انبياست . بههرحال ، نوح - عليه السّلام - به توحيد و غيره دعوت عمومى داد . مىگويند : تا ده قرن بعد از آدم ( ع ) تمام فرزندان او به كلمهء توحيد استوار بودند . بر وفق بيان ابن عبّاس - رضى اللّه تعالى عنهما - بتپرستى وقتى آغاز شد كه بعضى صلحا موسوم به : ودّ ؛ سواع ؛ يغوث ؛ يعوق ؛ نسر ؛ كه در سورهء نوح مذكور است ، وفات يافتند . مردم تصوير آنها را نگاشتند تا احوال و عباداتشان فراموش نشود ، و پس از چندى از روى آن تصاوير هيكلها ساختند ، و حتّى بعد از چند روز به پرستش آن آغاز كردند ، و نام آن صلحا را بر اين بتها گذاشتند . چون بيمارى بتپرستى تعميم يافت ؛ خداوند ( ج ) حضرت نوح را مبعوث فرمود .
نوح ( ع ) قبل از طوفان نهصد و پنجاه سال قوم خويش را به توحيد و تقوى دعوت نمود ، و از عذاب دنيا و آخرت ترساند ؛ امّا ، مردم او را تضليل و تجهيل كردند ؛ و حرفى از وى نشنيدند ؛ آخر طوفان همه را فراگرفت ، و چنان كه نوح ( ع ) به بارگاه الهى ( ج ) دعا كرده بود :
« رَبِّ لا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكافِرِينَ دَيَّاراً » ،
در سرتاسر گيتى هيچ كافر از عذاب الهى ( ج ) رسته نتوانست « 1 » . بستانى در دائرة المعارف خويش راجع به طوفان و عموميّت طوفان اقوال محقّقين يورپ « 2 » را نقل كرده .
هامش
( 1 ) . نتوانست برهد .
( 2 ) . اروپا