استعداد خوب داشتند ، به مقام كمال فايز شدند ؛ و هركه استعداد خراب داشت ، نيز بهره يافت ؛ امّا ناقص .
گويا در تمام اين ركوع توضيح شده كه خدا ( ج ) چون از رحمت و عنايت خويش ظلمت شب را به تابش اختران و فروغ ماه و خورشيد فروزان مىگرداند ، و هنگام خشكسالى براى سرسبزى و شادابى زمين و تهيّهء وسايل انسان و حيوان باران مىفرستد ؛ بعيد نيست كه چنين خداى مهربان براى برآوردن مخلوق خويش از ظلمات نادانى و ستمگارى ، ماه و خورشيدى پديد نيارد ، و براى تهيّهء غذاى روحانى فرزندان آدم و سيرابى مزارع دلها باران رحمت نفرستد ؟ ! بدون شبهه ، برحسب ضرورت هر وقت ، و برطبق حكمت خويش ، پيغمبرى مبعوث گردانيد كه از سينهء تابناك آنها فروغ روحانى فروزان گشت ، و وحى خدا ( ج ) به باريدن آغاز كرد ؛ چنان كه ركوع آينده به ذكر اين پيغمبران مىپردازد . در مثال زمين و باران اشاره شد كه اراضى مختلفه برحسب استعداد ، اثر باران را مىپذيرند ؛ چنين است خير و بركتى كه انبياء - عليهم السّلام - مىآرند ، و انتفاع از آن نيز موقوف به حسن استعداد است ؛ هركه از آن منتفع نشود ، يا كامل بهره نبردارد « 1 » ؛ بايد بر سوء استعداد خويش گريه كند .
باران كه در لطافت طبعش خلاف نيست * در باغ لاله رويد و در شوره بوم و خس
لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِهِ فَقالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ
( 59 )
به درستى كه فرستاديم نوح را بسوى قوم او ؛ پس گفت : اى قوم من ، عبادت كنيد خدا را ؛ نيست شما را هيچ معبود بجز وى ؛ هر آئينه من مىترسم بر شما از عذاب روز بزرگ .
هامش
( 1 ) . بهره برندارد ؛ بهره نگيرد ؛