رَبُّ الْعالَمِينَ
( 54 )
كه پروردگار همه جهانيان است .
تفسير : آفريدن ( خلق ) و پس از آفريدن حكم تكوينى يا تشريعى دادن ( امر ) هر دو در قبضه و اختيار اوست ؛ همچنين ذات متعال او موجد كافهء حسنات و بركات مىباشد .
ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً
بخوانيد پروردگار خود را به زارى و آهستهآهسته ( پوشيده ) ؛
تفسير : چون مالك عالم خلق و امر ، و موجد تمام بركات ، ذات فرخندهء اوست ؛ در حوايج دنيا و آخرت بايد به او دعا كرد « 1 » با الحاح و اخلاص و خشوع ؛ بدون ريا و آهستهآهسته . از اين معلوم مىشود كه اصل در دعا اخفاست ، و سلف نيز چنين معمول مىداشتند ؛ جهر و اعلان در بعض مواضع عارضى مىباشد ؛ در روح المعانى و ديگر كتب به تفصيل ذكر شده .
إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
( 55 )
هر آئينه او دوست ندارد از حد درگذرندگان را .
تفسير : دعا از حدّ ادب تجاوز نكند . طلب چيزى كه عادتا يا شرعا محال باشد ؛ يا طلب معاصى و اشياى بيهوده ؛ يا سؤالى كه مناسب شأن الهى نباشد ؛ اينها همه در اعتداء فى الدعاء داخلند .
وَ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها وَ ادْعُوهُ
و فساد نكنيد در زمين بعد اصلاح آن ؛ و بخوانيد او را
هامش
( 1 ) . بسوى او نيايش كرد