الرحمن » ؛ و حال « اولياء الشيطان » در آتى مذكور مىشود .
وَ يَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً يا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ
و روزى كه جمع كند ايشان را همه ؛ خواهد فرمود : اى گروه جنّ ، بسيار را تابع كرديد از مردمان ؛
تفسير : اى شياطين الجنّ ، شما بسى از مردمان بدبخت را سوى خويش متوجّه ، و به طريق خود رهسپار كردهايد .
وَ قالَ أَوْلِياؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنا بِبَعْضٍ وَ بَلَغْنا أَجَلَنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنا
و خواهند گفت دوستانشان از مردمان : اى پروردگار ما ، بهرهمند شد بعض ما از ديگرى ، و رسيديم بر آن وعدهء خود كه معيّن كرده بودى براى ما ؛
تفسير : كسانى كه در دنيا بت و امثال آن را مىپرستند ، در حقيقت ، جنّ خبيث ( شياطين ) را مىپرستند . خيال مىكنند كه حاجاتشان از آنها بدست مىآيد ، و به آنها نذر و نياز پيش مىكنند « 1 » ، چنان كه بسى از اهل جاهليّت هنگام پريشانى و اضطراب از اجنّه استعانت مىكردند ، و در سورهء جنّ اشاره كرده شده ؛ ابن كثير و ديگران در باب آن روايات نقل كردهاند . چون در آخرت اين شياطين الجنّ و الانس مثل انسان مورد بازپرس « 2 » قرار داده شوند ، و حقايق منكشف گردد ، مردم مشرك چنين عذر كنند كه اى پروردگار ما ، ما به پرستش نپرداختيم ؛ بلكه در بين خود به كار روائى موقّتى چنگ زده بوديم ، و پيش از ورود وعدهء مرگ نخست ، در معاملات
هامش
( 1 ) . تقديم مىكنند ؛
( 2 ) . بازخواست ، استنطاق