عبد الرحمن بن زيد بن اسلم « رجس » را به معنى عذاب گرفته ، مگر « 1 » ابن عباس ، درين موقع « 2 » ، مراد از رجس ، شيطان را گرفته ، غالبا « 3 » ، چون « رجس » به معنى ناپاك مىآيد ، البتّه از شيطان ناپاكتر نمىباشد ! به هر كيف « 4 » ، قرار اين تفسير « 5 » ، مطلب آيت چنين مىشود : چنان كه خداى تعالى سينهء افرادى را كه از ايمان مىگريزند ، تنگ مىسازد ؛ همانطور ، در اثر عدم ايمان و ديانتشان به آنها شيطان مسلّط كرده مىشود ، كه توفيق رجوع به حق قطعا نصيب آنها نمىشود .
حضرت شاه صاحب ( رح ) مىفرمايند : اوّل ، گفته شد كه كافران قسمها مىخورند كه اگر نشانهها را ببينيم ، ايمان مىآوريم ! اكنون فرمودند كه اگر ما به ايمان توفيق ندهيم ، آنها چگونه ايمان خواهند آورد ؟ ! در بين ، حيلههاى آنها براى حلال ساختن خود مرده « 6 » بيان شد ؛ اكنون جوابشان داده مىشود كه اگر عقل كسى مايل آن باشد كه در اثر اصرار و لجاجت به مشاهدهء دليل حيله بتراشد ؛ اين نشانى از گمراهى باشد ، و عقل كسى كه مايل به انصاف و اطاعت باشد ، آن نشان هدايت است . از آنجا كه علامات گمراهى درين مردم موجود است ، هيچ آيت به آنها تأثير نمىكند . در باب اينكه به طرف اللّه تعالى ارادهء هدايت و اضلال را نسبت مىكنند ، در مواضع متعدّد بحث كردهايم ؛ در آينده هم ، حسب موقع مطرح ، مذاكره مىشود ؛ امّا چون اين مسئله بس طويل الذيل و معركة الآراء است ، اراده داريم كه بر آن يك مضمون مستقلّ نگاشته ، به فوائد ملحق نماييم ؛ و باللّه التوفيق .
لَهُمْ دارُ السَّلامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ هُوَ وَلِيُّهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ
( 127 )
خاص براى ايشان است خانهء سلامتى نزد پروردگارشان ؛ و او مددگارشان است به سبب اعمالشان ( كه مىكردند ) .
تفسير : هركه به راه راست اسلام و اطاعت روان مىشود ، سلامت به منزل مىرسد ؛ و خدا ( ج ) ولىّ و مددگار اوست . اين حال كسانى است كه ولىّ آنها خداست ؛ يعنى « اولياء
هامش
( 1 ) . امّا
( 2 ) . در اين موضع ،
( 3 ) . ظاهرا ،
( 4 ) . بههرحال ،
( 5 ) . بنابراين تفسير ،
( 6 ) . ميته