نموده بود ) . بههرحال ، در آيت زير بحث ، بعد از بيان « احكام محرم » بيان عظمت و حرمت كعبهء شريف مقصود است ؛ سپس به مناسبت « كعبه » و « احرام » ، « شهر حرام » و « هدى » و « قلائد » هم ذكر شده ؛ چنان كه در آغاز اين سورت
« لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ وَ لَا الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ لَا الْهَدْيَ وَ لَا الْقَلائِدَ
- الخ » را با
« غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ »
ملحق فرموده است ؛ و اللّه اعلم .
ذلِكَ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ
( 97 )
اين براى آن است تا بدانيد به درستى كه خدا مىداند آنچه در آسمانهاست و آنچه در زمين است ؛ و هر آئينه خدا به هر چيز داناست .
تفسير : ساختن كعبه را
« قِياماً لِلنَّاسِ »
كه در آن مصالح دينى و دنيوى رعايت شده و پيشگوئى عظيم الشأن كه ظاهرا خلاف قياس به نظر مىآيد ، دليل آن است كه هيچ چيز در آسمانها و زمين از احاطهء علم غير محدود حق تعالى خارج شده نمىتواند . « 1 »
اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ وَ أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
( 98 )
بدانيد هر آئينه كه عذاب خدا سخت است ؛ و هر آئينه خدا آمرزنده ، مهربان است .
تفسير : اگر شما آن احكام را كه دربارهء حالت احرام و يا احترام كعبه و غيره داده شده ، عمدا مخالفت كنيد ، بدانيد كه عذاب خدا ( ج ) بسيار سخت است ؛ و اگر سهوا تقصيرى سر زند ، به كفّاره و غيره آن را تلافى بنمائيد . البته ، خداى تعالى آمرزگار بزرگ و مهربان نيز مىباشد .
هامش
( 1 ) . از احاطهء علم نامحدود حق تعالى نمىتواند خارج بشود .