تفسير : حضرت شاه صاحب ( رح ) مىنگارد كه در « حين احرام ، شكار دريا - يعنى ماهى - حلال است . طعام دريائى ، يعنى آن ماهى كه از آب جدا شده مرده ؛ مگر خود او نگرفته نيز حلال مىباشد » اينكه فرموده شده « براى فائدهء شما رخصت داده شده » دانسته نشود كه به طفيل حج حلال است ؛ و اينكه فرموده شده « براى فائدهء تمام مسافران » پس ماهى اگرچه در حوض باشد از جملهء شكار دريا محسوب مىشود . بدين وسيله حكم شكار در حين احرام واضح گرديد .
و در احرام قصد است به سوى مكّه كه در آن شهر و نواحى آن كشتن صيد هميشه حرام است ، بلكه شكار را ترساندن و گريختاندن « 1 » هم .
جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنَّاسِ وَ الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ الْهَدْيَ وَ الْقَلائِدَ
گردانيد خدا كعبه را ، كه خانهء بزرگى است ، باعث قيام براى مردم ؛ و ماههاى بزرگ را ؛ و قربانى را كه نذر كعبه باشد ؛ و آنچه در گردنش قلاده انداخته به كعبه ببرند ؛
تفسير : كعبهء شريف از حيث دينى و دنيوى باعث قيام مردم است . حجّ و عمره چنان عبادتاند كه اداى آنها مستقيما با كعبه مربوط است ؛ ليكن براى نماز هم استقبال قبله شرط است بنابرآن « 2 » ، كعبهء شريف ، سبب قيام عبادت دينى مردم گرديد . بر علاوه ، وقتى كه در موقع حج و غيره از تمام بلاد اسلاميّه صدها هزار مسلمان در آنجا جمع مىشوند ، فوائد بىشمار تجارتى و سياسى و منافع اخلاقى و مذهبى و روحانى حاصل مىكنند . خداوند حكيم آن مقام را حرم آمن گردانيده است . بنابرآن ، نه فقط انسان بلكه بسيار حيوانات را هم كه در آنجا بود و باش كنند ، امن نصيب مىگردد .
در عهد جاهليّت كه ظلم و خونريزى و فتنه و فساد محض يك چيز عادى بود ، كسى با قاتل پدر خود هم در حرم شريف تعرّض كرده نمىتوانست « 3 » ؛ از نظر مادّى هم انسان اين امر را ديده غرق حيرت مىگردد كه درين « وادى غير ذىزرع » اشياى خوردنى و اقسام ميوههاى
هامش
( 1 ) . گريزاندن ، گريزانيدن
( 2 ) . بنابراين ،
( 3 ) . نمىتوانست تعرّض بكند ؛