تفسير :
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنم بَعْدِهِم مُّوسَى بَايَاتِنَآ إِلَى فِرْعَوْنَ وَ مَلَإِيْهِ
موسى بن عمران سومين پيامبر و رسول از پيامبران و رسولان اولواالعزم بشر ، يعنى صاحب شريعت مستقل و كتاب آسمانى شامل احكام و معارف دينى است ، و كتاب او تورات است كه بزرگترين كتابهاى آسمانى و مفصلترين آنهاست ، و در قرآن كريم از تورات يادِ مكرّر و تعريف فراوان شده است . و مراد از آياتى كه اينجا ذكر شده آيات و معجزات نُه گانهء موسى است كه در آيهء 101 اسراء و 12 نمل اشاره شده است .
معناى آيه : پس از پيامبران نامبرده كه نوح و هود و صالح و لوط و شعيب بودند ، يا پس از امّتهاى مذكور منقرض شده ، موساى پيامبر را همراه آيات خود ( يعنى معجزاتى كه در موارد زيادى از اين كتاب ذكرى از آنها رفته كه اهم و نخستين آنها عصا و يد بيضاء است ) به سوى فرعون و سران و اشراف قوم او برانگيختيم و فرستاديم .
فرعون لقب عام شاهان مصر است كه فراعنه گفته مىشوند ، نظير كسرى و اكاسره لقب شاهان فارس ، و قيصر و قياصره لقب شاهان روم ، و خاقان و خواقنه لقب سلاطين چين . و اين فرعون ظاهراً همان فرعون زمان يوسف پيامبر است كه در فاصلهء چهارصد سال ميان دو پيامبر عمر كرده است . و بعثت موسى به سوى همهء مردم عصر بود و ذكر مَلَأ براى تأثيرات وجودى آنها و تبعيت ديگران از آنهاست .
فَظَلَمُواْ بِهَا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ
يعنى : پس آنان به آيات ما ستم كردند . آنها را نپذيرفتند و مفاهيم حقايق آن را در خود و جامعه پياده نكردند . پس بنگر كه سرانجام كار فسادانگيزان چگونه شد . يعنى به چشم سر آثار باقىماندهء طاغيان را ، و به چشم دل عواقب سوء آنها و شمول غضب خدا را بنگر .
وَ قَالَ مُوسَى يَا فِرْعَوْنُ إِنِّى رَسُولٌ مِّن رَّبِّ الْعَالَمِينَ
و حال آغاز داستان تفصيلى موسى و فرعون و قوم اوست . يعنى : و موسى بهفرعون گفت : اى فرعون ، بىترديد من فرستادهء پروردگار جهانيانم . توصيف خداوند به وصف « ربّ العالمين » به لحاظ اين است كه فرعونيان معتقد بودند به وثنيّت و تعدد ارباب . يعنى هر
تفسير روان (فارسى) — صفحة 92
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٩٢