لغت و اعراب :
بركات جمع بركت به معناى ثبوت و استقرار ، و كنايه از خيرات فزاينده است . أفأمن تقدم همزه بر عاطف به خاطر صدارت است . بأس : عذاب . بيات به معناى شب هنگام ، و هم نائمون حال است از فاعل « أمن » . ضحى : صبحگاه پس از بالا آمدن خورشيد .
تفسير :
وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى ءَامَنُواْ وَ اتَّقَوْاْ لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَآءِ وَ الْأَرْضِ
يعنى : و اگر اهل شهرها و روستاها ايمان مىآوردند و تقوا مىورزيدند ، به اين معنا كه هر مجتمعى از مجامع انسانى ، در هر عصرى از اعصار ، به كتاب خود معتقد مىشدند و به شريعت خود عمل مىكردند ، بىترديد ما درهاى خيرات و بركات آسمان و زمين را بر آنها باز مىكرديم .
بركات آسمان ، ابرها و برف و باران نافع ، تابش متناسب خورشيد ، وزش باد و نسيم احياگر ؛ و بركات زمين ، رشد معادن روى زمينى و زيرزمينى ، جوشش آبها از كوه و هامون ، و رويش مطلوب گياهان و درختان و غير اينهاست .
وَلكِن كَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُمْ بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ
يعنى : ولى هر مجتمعى در عصر خويش فرستادگان ما و وحى و شريعتشان را اعتقاداً يا عملًا تكذيب كردند ، پس ما آنها را به سزاى عملكردشان مؤاخذه و گرفتار نموديم .
أَفَأَمِنَ أَهْلُ الْقُرَى أَن يَأْتِيَهُم بَأْسُنَا بَيَاتًا وَ هُمْ نَآئِمُونَ
يعنى : پس آيا با توجه به غضب و عذاب ما بر گذشتگان ، اهل شهر و روستاها ايمن و خاطر جمعاند از اينكه عذاب ما شب هنگام به آنها رسد در حالى كه همه در خواباند ؟
يعنى مانند قوم عاد و قوم لوط و غير آنها .
أَوَ أَمِنَ أَهْلُ الْقُرَى أَن يَأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى وَ هُمْ يَلْعَبُونَ
يعنى : و آيا اهل شهر و روستاها ايمناند از اينكه عذاب ما در روز روشن به آنها رسد در حالى كه مشغول بازىاند ؟ يعنى در حالى كه همانند كودكان در حال غفلت و مشغول
تفسير روان (فارسى) — صفحة 88
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٨٨