تفسير :
وَ قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِنْ قَوْمِهِ لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْبًا إِنَّكُمْ إِذًا لَّخَاسِرُونَ
يعنى : سران و اشرافى از قوم شعيب كه كافر شده بودند در خطاب به طبقات پايين يا به گروندگان قوم گفتند : بىترديد اگر از شعيب پيروى كنيد آن هنگام است كه حتماً زيانكاريد . يعنى بدينجهت كه هم آيين حقّ پدرانتان را از دست دادهايد و هم درآمد سرشارتان از بخس كيل و وزن از كفتان رفته است .
فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُواْ فِى دَارِهِمْ جَاثِمِينَ
يعنى : پس به ناگاه آنان را زلزله يا صيحهء شديد تكان دهنده فرا گرفت كه همگى در خانههاى خود بر خاك افتادند و نقش زمين شدند . و يا آن كه در حالى كه شب هلاك شده و نقش زمين شده بودند به صبح درآمدند .
الَّذِينَ كَذَّبُواْ شُعَيْبًا كَأَن لَّمْ يَغْنَوْاْ فِيهَا الَّذِينَ كَذَّبُواْ شُعَيْبًا كَانُواْ هُمُ الْخَاسِرِينَ
اين آيه مبيّن شدت كيفر دنيوى كسانى است كه با دعوت پيامبران خدا مبارزه كردهاند .
يعنى : كسانى كه شعيب پيامبر را تكذيب كردند پس از نزول عذاب به صورت رجفه ، آنچنان نابود شدند كه گويى از ابتدا ساكن آنجا نبودند . آرى كسانى كه شعيب را تكذيب كردند آنها بودند كه زيانكار شدند . و حصر خسران به آن قوم ، مبيّن عدم شمول آن به مؤمنان است . و اطلاق خسران مفيد عموم آن به خسران دنيا و آخرت است .
فَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَ قَالَ يَا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَاتِ رَبِّى وَ نَصَحْتُ لَكُمْ
يعنى : پس از آن كه قوم او به هلاكت رسيدند ، شعيب روى از آنان برتافت ، يعنى صورت برتافت يا روى دل از آنها برگردانيد و انزجار قلبى پيدا كرد و در خطابى بس عبرتآور و اسفانگيز به آنها گفت : اى قوم من ، حقيقت اين است كه من همهء پيامهاى پروردگار خود را به شما رساندم . يعنى كتاب آسمانى و اصول و فروع شريعت و پيامهاى ديگر او و انذار و تبشيرهاى او را . و براى شما خيرخواهى كردم و آنچه مصلحت شما بود به شما گوشزد نمودم .
فَكَيْفَ ءَاسَى عَلَى قَوْمٍ كَافِرِينَ
يعنى : پس حال چگونه من بر گروهى كه كافر شدند ، اندوهگين شوم ؟ يعنى كارهاى
تفسير روان (فارسى) — صفحة 85
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٨٥