فرستاديم . ( او از نوههاى ابراهيم خليل و داماد لوط بود ، و بهواسطهء حسن گفتار و سخنوريش ، خطيب الأنبياء ناميده مىشد و عمر طولانى كرد . ) او در خطابى به قوم خود كه به تقليد از گذشتگانشان بت مىپرستيدند گفت : اى قوم من ، تنها خدا را پرستش كنيد كه شما را جز او معبودى نيست . يعنى شعيب نيز همانند پيامبران پيش از خود و اقتضاى محيط ، دعوت خود را براساس توحيد و نفى شرك آغاز نمود .
قَدْ جَآءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ
يعنى : حقيقت اين است كه براى شما حجت و برهانى روشن از جانب پروردگارتان آمده است . مراد شعيب از حجت ، خودِ او و منطق مستدل و رساى او و معجزات اوست كه همه به سوى شريعتش هدايت مىكند ، هر چند از نوع معجزات او در آيه ذكرى نيست .
فَأَوْفُواْ الْكَيْلَ وَ الْمِيزَانَ وَ لَاتَبْخَسُواْ النَّاسَ أَشْيَآءَهُمْ
در اين جمله پس از ذكر بينه و اثبات شريعت ، به برخى از فروع مهم شرع كه شديداً محلّ ابتلاى ملت در آن عصر بود اشاره كرده است .
معناى آيه : پس اى مردم ، پيمانه و ترازو را تمام و كامل بپردازيد . يعنى حقوق يكديگر را هنگام تأديهء آن با پيمانه و ترازو كامل بدهيد ، و از مردم اموالشان را نكاهيد و چيزى كم نگذاريد .
وَ لَاتُفْسِدُواْ فِى الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا ذَ لِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِنْ كُنتُم مُّؤْمِنِينَ
يعنى : و در روى زمين پس از اصلاح آن يعنى پس از آن كه خدا آن را اصلاح نموده افساد نكنيد .
مراد از اصلاح زمين ، صالح آفريدن آن و ساكنان آن براى ادامهء حيات است ، زيرا خداوند آنچه لوازم زندگى طيّب و پاكيزهء بشر است در خود آن و در طبع و سرشت ساكنان آن ايجاد كرده به گونهاى كه اگر انسانهاى صالح با استفادههاى صالح در آن زندگى كنند روى همهء كره ، مدينهء فاضله مىشود . و مراد از افساد هم مخالفت قوانين الهى آسمانى و خروج از مقتضيات عقل و خرد است ، مانند عدم رعايت حقوق عامّه ، و تعدّى از حدود جامعه ، و قتل نفوس ، و غصب اموال ، و سلب امنيت اجتماعى و اقتصادى و غيره . « ذلكم » يعنى آنچه گفتم خير است براى شما اگر حقيقتاً گروندهايد .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 80
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٨٠