[ داستان اهل اعراف ]
تفسير :
وَ بَيْنَهُمَا حِجَابٌ وَ عَلَى الْأَعْرَافِ رِجَالٌ يَعْرِفُونَ كُلَّا م بِسِيَماهُمْ وَ نَادَوْاْ أَصْحَابَالْجَنَّةِ أَن سَلَامٌ عَلَيْكُمْ لَمْيَدْخُلُوهَا وَ هُمْ يَطْمَعُونَ
اين آيه در بيان حال برخى از اوضاع محيط قيامت و برخى از حالات صالحان و طالحان است و گويى در ميان بهشتيان و دوزخيان در آنجا حايلى است مرتفع كه ماهيت آن براى ما روشن نيست و ممكن است همان سورى باشد كه ميان منافقان و مؤمنان زده مىشود كه در آيهء 13 سورهء حديد مذكور است ، و بر فرازهاى آن حايل عدهاى از صالحان يا محرومان قرار دارند .
معناى آيه : و ميان آن دو ، يعنى بهشتيان و دوزخيان ، حايل و سورى است و بر بالا و فرازهاى آن مردانى هستند كه هر يك از بهشتيان و دوزخيان را به صورت و قيافه مىشناسند و از همانجا بهشتيان را ندا مىدهند كه سلام بر شما ، در حالى كه وارد آن نشدهاند ، ولى طمع ورود را دارند .
گفته شده كه آنها عدهاى از معصومان يا مقربان درگاه حقّاند كه از آنجا مشرف بهوضع اهل محشرند و همه را با قيافه مىشناسند . و محتمل است كسانى از مؤمنان باشند كه اصول اعتقادشان خدشهدار نيست ، و لكن نه در عملهاى خيرشان اقتضاى بهشت است و نه در اعمال شرّشان اقتضاى جهنم ، يعنى خيرشان مانع از دخول در دوزخ ، و شرّشان مانع از ورود در بهشت است .
وَ إِذَا صُرِفَتْ أَبْصَارُهُمْ تِلْقَآءَ أَصْحَابِ النَّارِ قَالُواْ رَبَّنَا لَاتَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
يعنى : و چون چشمان آنها ، كه اعرافيان هستند ، به سوى دوزخيان معطوف گردد ، و غفلتاً و بدون اختيار يا به فعل فرشتگان به دوزخيان بنگرند ، مىگويند : پروردگارا ، ما را با گروه ستمكاران قرار مده . و اين دعا منافى آن نيست كه اعرافيان ، معصوم يا از اخيار باشند ، زيرا دعاى آنجا نظير استعاذهء معصوم از شرك در دنياست ، يا اشاره به عدم سلب قدرت حقّ است هرچند حضرت حق چنين نمىكند .