سورهء محمّد صلى الله عليه و آله بيان شده است ، به گونهاى كه منظرهء جالب براى تماشا ، و رنگ و بوى و طعم جاذب براى نوشيدن ، و صفا و سلامت براى شنا كردن دارند .
وَ قَالُواْ الْحَمْدُلِلَّهِ الَّذِى هَدَانَا لِهذَا وَ مَا كُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْ لَآأَنْ هَدَانَا اللَّهُ
يعنى : و آنها در مجامع مختلفشان مىگويند : سپاس خدا را كه ما را به اين مكان هدايت نمود ، يعنى در دنيا به راه دين و عمل صالح راهنمايى كرد كه در نتيجه به اينجا رسيديم . و هرگز ما چنين توان و قدرتى نداشتيم كه اگر خدا ما را هدايت نمىكرد بهنيروى فكرى و بدنى خود به راه حقّ ديروز و به بهشت امروز راه يابيم .
لَقَدْ جَآءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ
يعنى : حقيقت اين است كه فرستادگان پروردگار ما به حق و درستى آمده بودند . اين جمله نيز ظاهراً از سخنان اهل بهشت است كه در ميان خودشان به عنوان اظهار مسرّت و كاميابى و عيناليقينشدن آنچه از دعوت پيامبران الهى در دنيا علماليقين شده بود ، مىگويند .
وَ نُودُواْ أَن تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
يعنى : در آن حال كه مشغول گفتگويند و حضور خود را در آنجا نسبت به خدا مىدهند و سپاس مىگويند ، به ناگاه ندا داده مىشوند ، يعنى از جانب فرشتگان يا از خود خداوند كه اين بهشت عظيم و برتر و و الا را خود در برابر آنچه در دنيا از اعمال نيك انجام مىداديد ارث بردهايد .
و ممكن است در اين آيه با آيهء 111 سورهء توبه إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى . . . منافاتى به نظر رسد ، زيرا ارث مجانىبردن است و اشترا به بها خريدن . لكن « اورثتموها » به معناى اعطيتموها است و ملازم مجانيت نيست . يعنى بهشت به وسيلهء عمل به شما رسيد كه ممكن است به عنوان اشترا باشد . و علاوه آن كه در روايات آمده كه حصّههاى اهل دوزخ را از بهشت خداوند به اهل بهشت خواهد داد ، پس ممكن است اين آيه ناظر بهقسمت انتقالى از كفّار باشد و آيهء توبه ناظر به حصّهء اصلى خودشان . و به هر حال ذكر اين جمله دلالت بر غايت كرم حق دارد كه اشاره مىكند در بذل آن منّتى در كار نيست ، بلكه مزد اعمال خويش است .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 49
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٩