آسمانى و شريعت مستقل در سلسلهء پيامبران الهى است كه نام و سرگذشت او و قومش بيش از همهء پيامبران در قرآن كريم آمده است . يعنى بيش از صد و سى بار نامش در بيشتر از سى سوره ذكر شده است . ولى در اين سوره به نحو اجمال به حال او اشاره شده است .
معناى آيه : و حقيقت اين است كه موسى را به عنوان نبوت و رسالت ، همراه آيات خود و سلطانى روشن فرستاديم .
مراد از « آيات » آيات تورات نيست ، زيرا تورات پس از دعوت فرعونيان و اقامهء معجزات و پيروزى بر آنها و هلاكتشان نازل شده است ، بلكه معجزات مفصلى است كه در آيات ديگر اين كتاب كريم نامى از آنها برده شده ، و مراد از « سلطان » ادلّهء عقلى و حجتهاى منطقى است كه موسى در مقام اثبات مدعاى خود آورده است .
إِلى فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ فَاتَّبَعُوا أَمْرَ فِرْعَوْنَ وَمَا أَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشِيدٍ
يعنى : موسى را به سوى فرعون و سران و اشراف او فرستاديم . ( اختصاص بعثت موسى به فرعون و ملأ او به خاطر اين است كه همهء كارها در اختيار آنها بوده و مردم همه پيرو محض و مقلّد كور يا مُكرَه و مجبور آنها بودند و گرنه دعوت و دين و كتاب رسل الهى نسبت به عصر بعثتشان قابل اختصاص و استثنا نيست ) پس آنها پيروى از امر فرعون كردند و امر فرعون داراى رشد و هدايت و صلاح و نجات نبود .
مراد از امر فرعون در اينجا مسلك و رفتار و عمل اوست ، و غرض اين است كه در مقايسهء منطق فرعون با منطق موسى و هدف و سيرهء او با هدف و سيرهء موسى ، هرگز كار فرعون را رشد و هدايت نيست ، زيرا بىترديد دعوت به شرك و كفر و رذايل اخلاق و اعمال پليد ، قابل مقايسه با دعوت به توحيد و فضايل انسانى و اعمال نيكو نيست .
يَقْدُمُ قَوْمَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ وَبِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُودُ
تفسير روان (فارسى) — صفحة 500
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٥٠٠