تفسير :
قَالَ يَا قَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِن كُنتُ عَلى بَيِّنَةٍ مِن رَبِّى وَآتَانى مِنْهُ رَحْمَةً فَمَن يَنْصُرُنِى مِنَ اللَّهِ إِنْ عَصَيْتُهُ فَمَا تَزِيدُونَنِى غَيْرَ تَخْسِيرٍ
قوم صالح مىخواستند با كلمهء أتنهانا بگويند كه او دعوت به توحيد نكند و از شرك نهى ننمايد ؛ و اين كار را از او خلاف توقع و اميد مىديدند ، بلكه مىخواستند كه صالح آيين آنها را بپذيرد . اين آيه در جواب آنهاست .
معناى آيه : صالح گفت : اى قوم من ، مرا خبر دهيد ، اگر من بر پايهء برهان و دليل روشنى از جانب پروردگارم باشم ، يعنى ادعاى نبوت و عرضهء كتاب و شريعت من متّكى به يقين و دليلى متقن باشد ، و خداوند از جانب خود رحمتى هم به من داده باشد ، يعنى منصب نبوت و رابطه ميان خالق و خلق كه بزرگترين رحمت الهى است ، پس اگر من او را نافرمانى كردم كيست كه مرا از عذاب او برهاند ؟ پس شما براى من جز زيان نمىافزاييد .
يعنى و چه زيانى بالاتر از اين كه هدفم را با علم قطعى به صحتش رها كنم و رحمت خدا را كفران نمايم و مسلك شما را كه جز بر پايهء شك و گمان و تقليد كور از پدران نيست بپذيرم و مشمول عذاب گردم ؟ !
وَيَا قَوْمِ هذِهِ نَاقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِى أَرْضِ اللَّهِ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ قَرِيبٌ
يعنى : صالح گفت : اى قوم من ، اين ناقهء خداوند است در حالى كه براى شما آيه و معجزهاى است . يعنى ماده شترى است كه مخلوقالساعه به ارادهء تكوينى اوست كه خدا آن را به نحو اعجاز از ميان سنگهاى سخت كوه بيرون آورده است ، و در اين آفرينش و در بزرگى جثّه و عظمت هيكل و زيبايى رنگ و شكل و اندامها ، و در كيفيت چريدن علف يك صحرا در يك روز و بذل شير براى ملتى در يك شب ، نشانهاى است براى شما ؛ نشانهء توحيد و قدرت و رحمت او و صدق ادعاى نبوت من . پس او را بگذاريد در روى زمين خداوند ( يعنى زمينى كه آفريدهء اوست و ملكيت حقيقيش از آنِ اوست و تصرف هركس بايد به اذن او باشد ) بخورد ، يعنى از علفش بچرد و از آبش بنوشد و در آن بخوابد ؛ و هيچ
تفسير روان (فارسى) — صفحة 479
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٧٩