تفسير :
فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بَايَاتِهِ
اين آيه اشاره است به آمدن رسولان و نتيجهء سوء آن كه پس از تحقق آن امر عظيم و وصول نعمت بزرگ الهى كسى آن را نپذيرد .
معناى آيه : پس چه كسى ظالمتر است از آن كه دروغى بر خدا بندد ، يا آيات او را تكذيب و انكار نمايد ؟ ! يعنى حكم ديگر يا دين ديگرى در برابر قانون و دين او اختراع كند يا دين اهدايى او را نپذيرد .
أُوْلئِكَ يَنَالُهُمْ نَصِيبُهُم مِّنَ الْكِتَابِ
يعنى : آنها هستند كه بهره و نصيب آنها از كتاب بدانها خواهد رسيد . مراد از « نصيب » بهرهاى است از حظوظ دنيا كه در لوح محفوظ از ازل به نام آنها نوشته شده از مدت زندگى و اولاد و جاه و مال و غيره كه بايد طبق تقدير الهى به آنها داده شود و كفر و شرك و فسق آن را قطع نمىكند .
حَتَّى إِذَا جَآءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قَالُواْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ
يعنى : نصيب مقدّر آنها تا وقتى است كه چون فرستادگان ما يعنى عزرائيل و سپاهيان قبض ارواحِ تحت فرمان او بدانها برسند كه آنها را قبض روح نمايند ، بهعنوان توبيخ و تحقير و تعجيز بدانها مىگويند : كجايند كسانى كه پيوسته در دنيا آنها را به جاى خدا مىخوانديد ؟ يعنى بتان و هر چيز و هركس كه در برابر خدا بدانها پناه مىبرديد .
قَالُواْ ضَلُّواْ عَنَّا وَ شَهِدُواْ عَلَى أَنفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُواْ كَافِرِينَ
يعنى : آنها خواهند گفت : همهء آنان از ما گم شدند . مرادشان اين است كه پس از عروض آثار مرگ و ظهور فرشتگان در مقابل چشم ما ديگر هيچ اثرى از آنان نبود . و همانجا به ضرر خويش گواهى مىدهند كه در دنيا كافر بودند . يعنى دعوت پيامبران و دين و كتاب او را ردّ و تكذيب نمودند .
بايد دانست كه ظاهر آيه اين است كه اين جواب و اعتراف از آنها در حال ظهور
تفسير روان (فارسى) — صفحة 43
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٣