لغت و اعراب :
خوف بهمعناى ترس ، حالتى است در انسان كه به امور آينده تعلّق مىگيرد . و حزن بهمعناى اندوه ، حالتى است كه به گذشته و آينده متعلّق مىشود . بُشرى : مژده و خبر مسرّتانگيز .
تفسير :
[ دوستان خدا ]
أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
آيات زير ، سوق شده براى بيان هدف اصلى سوره يعنى دعوت به كتاب حق و توحيد ربوبى .
معناى آيه : آگاه باشيد كه بىترديد ، دوستان خداوند نه بيمى بر آنان مىرود و نه اندوهناك مىشوند . مراد از « اولياء اللَّه » كسانى هستند كه اصول عقايدشان محكم و فروع اعمالشان صحيح باشد . و مراد از عدم خوف و حزن نسبت به پس از مرگ است ، زيرا از آغاز ورود به عالم برزخ ، فرشتگان رحمت ، آنان را نسبت به آينده بشارت بهامن و احسان ، و نسبت به عملهاى گذشتهء دنيا بشارت به قبول شدن كارهاى نيك و غفران كارهاى بد مىدهند .
الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ
« الذين » صفت « أولياء اللَّه » و شارح معناى آن است .
يعنى : دوستان خدا كسانى هستند كه ايمان آوردهاند و از پيش تقوا مىورزيدند . ذكر كلمهء « كانوا » اشاره به اين است كه مراد از ايمان در اينجا درجهء بالا و كامل آن است ، كه پس از گذشت مراحلى از اصل ايمان و پذيرش دعوت حقّ ، تحقق مىيابد . يعنى اولياى خدا متّصف به كمال ايماناند و آنها از پيش و به مجرد شنيدن دعوت الهى آن را پذيرفته و همواره تقوا داشتهاند تا بدانجا رسيدهاند كه :
لَهُمُ الْبُشْرَى فِى الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَ فِى الآخِرَةِ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
يعنى : آنها را در حال زندگى دنيا و در عالم آخرت ، مژده و خبر مسرّتبخش است .