و مراد از آنچه آنان به زعم خود حلال و حرام مىكردند ، چيزهايى است كه در آيهء 103 سورهء مائده و 138 سورهء انعام مذكور شده و شرح آن گذشت .
وَمَا ظَنُّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
و آيا گمان كسانى كه بر خدا دروغ مىبندند - به اين كه حلال او را حرام و حرام او را حلال مىكنند و حريم عالم تشريع را كه بايد همانند جهان تكوين در اختيار او باشد مىشكنند - در روز قيامت چيست ؟ يعنى بدون ترديد ، مستحقّ كيفرند ، و عملى كه بهاقتضاى عقول و تصريح شرايع قبيح است بدون مجازات نيست .
إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُونَ
اين آيه به منزلهء شكايت از بشر و نكوهش از رفتار اوست . يعنى هرچند خداوند بىترديد ، داراى فضل و احسانى بزرگ بر مردم است ، و لكن بيشتر آنها سپاسگزار نيستند .
وَمَا تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَمَا تَتْلُوا مِنْهُ مِن قُرْآنٍ وَلَا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شَهُوداً إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ وَمَا يَعْزُبُ عَن رَبِّكَ مِن مِثْقَالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّماءِ وَلَا أَصْغَرَ مِن ذلِكَ وَلَا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ « 61 »
لغت و اعراب :
شأن : كار بزرگ و حال و وصف مهم . تتلو منه يعنى از جانب خدا . أفاض فى الأمر : وارد شد در كار . عَزَبَ - از باب ضَرَب و نَصَر - : دور شد و پنهان گرديد . ذرّه : گرد ، مورچه . ولا أصغر « لا » براى نفى جنس ، « أصغر » اسم و « إلّا فى كتاب » خبر آن است .
تفسير :
وَمَا تَكُونُ فِى شَأْنٍ وَمَا تَتْلُواْ مِنْهُ مِن قُرْآنٍ وَلَا تَعْمَلُونَ مِنْ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيْكُمْ شُهُوداً إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ
تفسير روان (فارسى) — صفحة 395
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٩٥