سوق اين آيه براى بيان سلطهء تكوينى و احاطهء علمى خداوند بر همهء ذرات عالم هستى و عملهاى همهء بشر از پيامبر و مسلمين و كفّار است و مندرج بودن همهء عملها پيش از وجود عامل ، در لوح محفوظ .
معناى آيه : و تو اى پيامبر ، در هيچ كار و حالى نمىباشى ، و هيچ آيه و سورهاى از قرآن را از جانب او تلاوت نمىكنى ، و تو و ديگران هيچ عملى از عملهاى باطنى و بدنى انجام نمىدهيد مگر آن كه در همان حالى كه وارد آن مىشويد ما بر شما شاهد و گواهيم . يعنى حاضر و ناظريم ، در دنيا تحمل شهادت مىكنيم و در آخرت اداى شهادت خواهيم كرد .
[ احاطهء علمى خداوند بر همه چيز ]
وَمَا يَعْزُبُ عَن رَبِّكَ مِن مِثْقَالِ ذَرَّةٍ فِى الْأَرْضِ وَلَا فِى السَّماءِ وَلَا أَصْغَرَ مِن ذلِكَ وَلَا أَكْبَرَ إِلَّا فِى كِتَابٍ مُبِينٍ
يعنى : و هرگز از پروردگارت چيزى به اندازهء سنگينى ذرهاى نه در زمين و نه در آسمان پنهان نيست . و نيز هيچ موجودى كوچكتر از آن ذره يا بزرگتر نيست مگر آن كه در كتابى روشن ثابت است ، يعنى در لوح محفوظ كه كتابى است نورانى و آشكار در مَرأى و منظر خواص فرشتگان ، و كتاب تدوينى عامّ الهى كه همهء حوادث عالم وجود در آن ثبت است .
و ممكن است مراد ، كتاب تكوين خدا يعنى خود اين جهان خلقت باشد كه همه چيز در آن موجود است و حاصل آن كه هموزن ذرهاى در عالم هستى نيست مگر آن كه در علم ازلى الهى ، و در كتاب تدوينى و تكوينى او ثابت و مستقر است .
أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ « 62 » الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ « 63 » لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ « 64 » وَلَا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ إِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ « 65 »