يعنى : اى مردم ، به يقين براى شما از جانب پروردگارتان موعظه و اندرز و شفائى براى آنچه در دلهاست آمده است .
موعظه ، تذكر دادن و بيدار كردن و از ضرر و خطر ترساندن است كه اين كتاب بهوسيلهء امر و نهى و وعد و وعيد و قصص و امثله در دلها ايجاد مىكند . و مراد از « شفاء » تأثير آن در ازالهء عقايد باطل و خرافات جاهلى و زدودن امراض قلبى و صفات رذيله از دل انسانهاست كه دلها را شفا مىبخشد .
وَهُدىً وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ
يعنى : اين قرآن سراپا هدايت و رحمت است براى گروندگان . مراد آن كه : بشر را در تحت عنوان هدايت به دين و شريعت ، به همهء كمالات انسانى راهنما مىشود و آنچه بدان هدايت مىكند رحمت است در دنيا و آخرت .
بايد دانست كه در اين آيه ، چهار صفت براى قرآن ذكر شده است : موعظه ، شفا ، هدايت و رحمت . و اين اوصاف در واقع اشاره به مراحل تربيتى اين كتاب عظيم است نسبت به كسانى كه وجدانشان سالم و استعداد ذاتى و فطريشان به وسيلهء فساد محيط و عقايد جاهلى و هواهاى نفسانى از بين نرفته باشد . زيرا بشر در مرحلهء اول طبق اصل خلقت ، دور از كمالات و خالى از معارف است و نيازمند وعظ و اندرز و تنبيه است و اين كتاب موعظه است .
و در مرحله دوم بايد امراض روحى ، اوصاف ناروا و رذايل اخلاق كه بر روحش عارض شده و به صورت حال و صفت و مَلَكه درآمده ، زدوده شود و قرآن شفادهنده است .
و در مرحلهء سوم به مراحل كمال انسانى كه دين متكفّل آن است هدايت شود تا در نتيجه در مرحلهء چهارم مشمول رحمتهاى واسعهء حق گردد و قرآن سراپا رحمت است .
قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذلِكَ فَلْيَفْرَحُوا هُوَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ
يعنى : اى پيامبر ، به جامعهء بشريت بگو : پس به فضل و به رحمت خدا كه اين كتاب را به شما داده شاد و خرسند باشيد . آرى اگر بخواهند بهچيزى خوشحال شوند بههمين كتاب خوشحال شوند ، زيرا اين از همهء آنچه آنها جمع مىكنند بهتر است ، يعنى از اموال و نفوس و جاه و مقام و غيره هرچند همه جا را فرا گرفته باشد .
تفسير روان (فارسى) — صفحة 393
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٩٣