انسانها را در عصرهاى گذشته هنگامى كه ظلم نمودند نابود كرديم . يعنى ظلم به پيامبران الهى كه دعوت آنها را رد كردند ، و ظلم به كتاب و شريعت خداوند ، و ظلم به روح خودشان كه آن را پليد كردند ، و ظلم به اعضا و اندامها و نيروهاى جسمى خود كه همه را در غير مسير هدف خلقت بهكار گرفتند .
وَجَاءَتْهُمْ رُسُلُهُم بِالبَيِّنَاتِ وَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا كَذلِكَ نَجْزِى الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ
يعنى : اين ظلم و طغيان در حالى بود كه فرستادگان آنها يعنى فرستادگان خدا بهسوى آنها ، در مقام اثبات توحيد و صدق دعوت خود دلايل روشنى از منطق نافذ و معجزات و كتابهاى آسمانى براى آنها آورده بودند ، ولى آنها چنين نبودند كه ايمان آورند ، يعنى استعداد ذاتى پذيرش حق را از خود به كفر و عناد و تقليد از گذشتگان زدوده بودند . و اينگونه ما گروه گنهكاران را در دنيا كيفر مىدهيم .
ثُمَّ جَعَلْنَاكُمْ خَلَائِفَ فِى الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ
يعنى : پس شما را جانشينانى در روى اين زمين پس از آنها قرار داديم . مراد از جانشين اين است كه در مساكن آنها ساكن شديد و اموال و متروكات آنها را مالك گرديديد و همانند آنها مورد دعوت پيامبران الهى و توجه تكاليف خدا گشتيد . و بهاين هدف جانشين كرديم كه بنگريم چگونه عمل مىكنيد .
وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هذَا أَوْ بَدِّلْهُ قُلْ مَايَكُونُ لِي أَنْ أُبَدِّلَهُ مِن تِلْقَاءِ نَفْسِي إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَى إِلَيَّ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ « 15 » قُل لوْ شَاءَ اللَّهُ مَا تَلَوْتُهُ عَلَيْكُمْ وَلَا أَدْرَاكُمْ بِهِ فَقَدْ لَبِثْتُ فُيكُمْ عُمُراً مِن قَبْلِهِ أَفَلَا تَعْقِلُونَ « 16 »
تفسير روان (فارسى) — صفحة 361
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٣٦١