و چون انسان را ، يعنى شخص معتقد به وجود خداوند را ، آسيب و گزندى رسد ، مانند بيمارى و فقر و مصائب دنيوى ديگر ، ما را به پهلوخفته يا نشسته يا ايستاده ، يعنى در همه حال و با اصرار مىخواند ؛ و چون ضرر و زيانش را بر طرف نموديم ، آنچنان مىرود كه گويى ما را براى بر طرف كردن ضررى كه به او رسيده بود نخوانده بود ! اينگونه براى اسرافكاران و تجاوزكنندگان از حد ، آنچه انجام مىدهند آراسته شده است .
حاصل آيهء شريفه نكوهش اصرار ناپسند در طلب ، و به كلّى غفلت از برطرفشدن ضرر ، و بازگشت بهسوى گناهان سابق است . و زينتدهندهء اين كارهاى ناپسند در نظر او خداست به وسيلهء آفرينش چنين طبعى داراى كششهاى مختلف ، يا شيطان است بهوسيلهء فريب و وسوسه .
[ ناسپاسى انسان ]
وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِن قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَجَاءَتْهُمْ رُسُلُهُم بِالبَيِّنَاتِ وَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا كَذلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ « 13 » ثُمَّ جَعَلْنَاكُمْ خَلَائِفَ فِي الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ « 14 »
لغت و اعراب :
قرون : جمع قرن ، اهل يك زمان ، امّتهاى متقارن و گروهى پس از گروهى .
تفسير :
وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِن قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا
خطاب به مشركان و طاغيان مكّه و اشباه آنها در همهجاست . يعنى حقيقت اين است كه ما قرنهايى را پيش از شما هلاك كرديم ، يعنى گروهها و طوايفى پشت سر طوايفى از