و تسلّط بر فنون جنگى و استحكام و پيشروى و غلبه ، در مقابل ضعف و سستى و ناتوانى رزمى در فنون نبرد ، نه غلظت به معناى اعمال خشونت نابهجا و ناروا و عدم رعايت قوانين عقلايى در جنگ ، و آزار و شكنجهء اسيران پس از غلبه ، و اتلاف اموال بدون جهت و غيره ، زيرا اسلام در اين مراحل ، قوانين مستحكم عقل پسند دارد . و بدانيد كه خداوند با اهل تقواست ، يعنى حتى در موارد جنگ نيز ناصر و ياور آنهاست .
[ باز هم منافقان ]
وَإِذَا مَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُم مَن يَقُولُ أَيُّكُمْ زَادَتْهُ هذِهِ إِيمَاناً
اين آيات تا اواخر سوره ، اشارهاى است اجمالى به برخى از حالات منافقان و موارد بروز نفاقشان و به برخى از حالات مؤمنان و موارد ظهور ايمانشان .
معناى آيه : و چون سورهاى نازل گرديد ، برخى از آنها مىگويند : كدام يك از شما را اين سوره ايمان افزود ؟ مراد ، گفتار آنهاست در خطاب به يكديگر به عنوان استهزا به سخن پيامبر كه مىفرمود : قرآن من در دلها اثر مىگذارد ؛ و يا به عنوان ريشخند بهمؤمنان كه نزول آيات بر ايمان آنان مىافزود .
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَزَادَتْهُمْ إِيمَاناً وَهُمْ يَسْتَبْشِرُونَ
يعنى : و اما كسانى كه ايمان آوردهاند ، سورهء نو بر ايمان آنها مىافزايد در حالى كه آنان خرسند و شادماناند . زيرا قديمىترين تحفهء آسمانى را كه پس از طى مراحل مكانى و زمانى ممتّد بهسوى بشر آمده و به عنوان قانون حياتبخش ابدى به دستشان رسيده ، دريافت مىكنند .
وَأَمَّا الَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَرَضٌ فَزَادَتْهُمْ رِجْساً إِلَى رِجْسِهِمْ وَمَاتُوا وَهُمْ كَافِرُونَ
يعنى : و اما كسانى كه در دلهاى آنها بيمارى است ، سورهء تازه وارد بر پليدى آنها پليدى مىافزايد . مراد اين است كه فرود آمدن هر سورهاى ، بر كفر و نفاق و عنادى كه از پيش در دلشان مرتكز است مرتبهء ديگرى مىافزايد . و خواهى ديد كه آنان در همان حالكفر مىميرند .