مىشود درخت انجير بوده بر عورت و بدن خود چسباندن ، تا بدين وسيله نيمهء پايين تن خويش را بپوشانند .
[ توبه آدم و حوّا ]
وَ نَادَاهُمَا رَبُّهُمَآ أَلَمْ أَنْهَكُمَا عَن تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَ أَقُل لَّكُمَآ إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُّبِينٌ
يعنى : و در آن حال پروردگارشان آن دو را ندا در داد به ندايى تند و اعتراضآميز و به عنوان استفهام توبيخى - كه حداقلّ آن دلالت بر صدور ترك اولى از آدم است - كه : آيا من شما را از آن درخت يعنى از نزديك شدن به آن ، چه رسد به خوردن ميوهء آن نهى نكردم ؟ ! و آيا به شما نگفتم كه بىترديد شيطان دشمن آشكار شماست ؟ !
قَالا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا وَإِن لَمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ « 23 » قَالَ اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ « 24 » قَالَ فِيهَا تَحْيَوْنَ وَفِيهَا تَمُوتُونَ وَمِنْهَا تُخْرَجُونَ « 25 »
لغت و اعراب :
بعضكم لبعض عدوّ حال مقدّره است از فاعلِ اهبطوا . مستقرّ مصدر ميمى و اسم زمان و مكان است . متاع مصدر است به معناى انتفاع ، و هر عينى كه قابل استفاده باشد .
تفسير :
قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَآ أَنفُسَنَا وَ إِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَ تَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ
يعنى : آدم و حوّا هر دو گفتند : پروردگارا ، ما بر خويشتن ستم كرديم . يعنى علاوه بر مخالفت فرمان تو هرچند غير ايجابى بود ، خود و نسلهاى بعدى خود را تا انقراض جهان از مصالحى بىحدّ و حصر محروم نموديم ، زيرا اگر چنين پيشآمدى رخ نمىداد ما و نسلهاى آيندهء ما در همين بهشت تولّد يافته ، ادامهء حيات مىداديم و مشمول خطاب كُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتَما [ بقره ، 35 ] بوديم و گرفتار محيط كذايى دنيا نمىشديم . و اگر ما را